Müstakīm Mustafa Niyâzî'nin Mûcibü'l-Îkān ve Sülûkü'l-Kavîm adlı eserleri (İnceleme ve metin)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ENES KAYA

Danışman: SÜLEYMAN GÖKBULUT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, XII/XVIII. asırda yaşamış Müstakīm Mustafa Niyâzî (ö. 1185/1771)'nin tasavvuf alanında kaleme aldığı Mûcibü'l-Îkān li-Ehli'l-Furkān ve Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtü'l-Müstakīm adlı eserlerinin tahkīk ve değerlendirmesini içermektedir. Müellif, Osmanlı döneminin önemli âlim ve mutasavvıflarındandır. Konya'da doğmuş, eğitimine burada başlamış, daha sonra İstanbul'a giderek hayatının sonuna kadar ilim ve irşâdla uğraşmıştır. Çalışmamızda, Müstakīm Mustafa Niyâzî'nin tasavvufla ilgili bir arada olduğu için seçtiğimiz "Mûcibü'l-Îkān li-Ehli'l-Furkān ve Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtü'l-Müstakīm" isimli iki risâlesi tasavvufî açıdan incelenmesi amaçlanmıştır. Nakşibendiyye tarîkatının Kâsâniyye koluna mensup olan müellifin kendine özgü görüşleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tezimiz, girişten sonra üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş kısmında müellif hakkında yapılan çalışmalar, tezin konusu, amacı ve yöntemi yer almaktadır. Birinci bölümde, müellifin yaşadığı dönem, hayatı, ilmî kişiliği, eserleri ve müntesibi olduğu tarîkat hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Mûcibü'l-Îkān li-Ehli'l-Furkān ve Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtü'l-Müstakīm adlı eserlerin ulaşabildiğimiz yazma nüshaları tanıtılmış, akabinde eserlerin içeriği değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde, eserin tahkīke uygun olan üç nüshası karşılaştırarak sadeleştirilmiş transkripsiyonla bilgisayar ortamında yeniden yazılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Tarîkat, Seyr ü Sülûk, Müstakīm Mustafa Niyâzî, Mûcibü'l-Îkān, Sülûkü'l-Kavîm.