Tarihi Yapı ve Dokular Bağlamında Kuzey Ege Coğrafyası Yerleşimlerinin Analizi ve Değerlendirilmesi (Ayvalık ve Midilli Örneği)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASLI NİĞDELİOĞLU ÇAMKAYA

Danışman: Ester Eti Akyüz Levi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmada Kuzey Ege yerleşimlerinden Ayvalık, Mytilene ve Plomari kentlerinin 19. yüzyılda inşa edilmiş konut dokusunun karşılaştırmalı olarak analiz edilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu yerleşimler konumsal yakınlıkları yanı sıra tarihsel süreçteki ticari ve kültürel etkileşimleri dolayısıyla benzerlikler yansıtır. Yerleşimlerdeki yapılaşmanın biçimlenmesinde iklim, bitki örtüsü, yaşayanların etnik kökeni, siyasi rejim, ekonomik faaliyetler, yasalar gibi genel faktörler etkili olmaktadır. Topoğrafik yapı, ulaşılabilirlik, kentlerde etkin olan kişiler ve kent yaşamında olumlu veya olumsuz kırılma yaratan özel etkenler de söz konusu şekillenişi belirlemiştir. Tarihsel ve karşılaştırmalı yöntemle ele alınan çalışmada literatür taraması yapılarak kentlerin oluşumuna yönelik detaylı bilgiler toplanmış, alan araştırmaları ile de kentsel doku ve konut ölçeğinde analizler gerçekleştirilmiştir. Yerleşimlerin konut dokusunda ve tek yapı ölçeğinde benzerlik ve farklılıklara neden olan etkenler belirlenmiştir. Mytilene, Plomari, Ayvalık kentlerinde aynı dönemde yapılaşmış, benzer ve farklı özellikler gösteren konut yapılarının, malzeme, plan, cephe, strüktürel özellikler ve detaylar açısından karşılaştırılması ve yapılaşmaların hangi etkiler altında şekillendiğinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Zeytin kenti niteliği yansıtan üç kıyı kentinin 19. yüzyıl konutlarının yerleşimlerdeki kırılmalar dikkate alınarak dönemsel irdelenmesi, aynı dönem ve ardıl dönem örneklerinin karşılaştırılması ile değişim ve sürekliliğin saptanması söz konusu olmuştur.