Geriatrik olgularda ortostatik hipotansiyon tanısında manuel ile head-up tilt table kan basıncı ölçümlerinin karşılaştırılması ve ortostatik hipotansiyonun ayrıntılı geriatrik değerlendirme üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ EKREM AYDIN
Danışman: AHMET TURAN IŞIK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Ortostatik hipotansiyon (OH), yaşlılarda yaygın bir klinik tablodur. OH, geriatrik olgularda kardiyovasküler olaylar, yürüme bozuklukları ve tekrarlayan düşmeler, bozulmuş uyku kalitesi, depresyon, inme, böbrek yetmezliği ve kognitif bozulma ile ilişkilidir. Geriatri pratiğinde olguların önemli bir kısmının varolan komorbid durumlar ve immobilite nedeniyle kolayca pozisyon değiştiremedikleri gibi, pozisyon değişikliği sırasında ciddi efor harcadıkları görülmektedir. Bu nedenle geriatrik olgularda pozisyonel kan basıncı değişikliği objektif olarak değerlendirilememektedir. Bu çalışmada geriatrik olgularda OH tanısında manuel ve head-up tilt table(HUT) ölçüm sonuçlarının karşılaştırılması, OH için potansiyel risk faktörlerinin değerlendirilmesi ve OH'nin geriatrik olgularda ayrıntılı geriatrik değerlendirme parametreleri üzerine olan etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Geriatri Bilim Dalı'na Ocak 2014 - Mayıs 2014 tarihleri arasında başvuran 248 olgu çalışmaya alındı. Hastaların yatarken ve ayağa kalktıktan sonra ayakta 3. dakikada kan basıncı ölçümleri yapıldı. Dinlenme periyodunun ardından hastaların HUT'ta yatarken, ayakta 0., 3. ve 5. dakika kan basıncı ölçümleri yapıldı. Bu veriler ışığında hastalara OH tanısı konuldu. OH için, AAS ve AAN tarafından önerilen kriterler kullanıldı. HUT referans test kabul edildi. Hastaların demografik özellikleri, aktif yakınmaları, kronik hastalıkları ve polifarmasi durumları sorgulandı. Kognitif ve beslenme durumlarını, temel ve enstrümental günlük yaşam aktivitelerini içeren ayrıntılı geriatrik değerlendirme testleri yapıldı. Laboratuvar bulguları kaydedildi. Bulgular: 248 hastanın dahil edildiği çalışmamızda HUT'ta OH prevalansı %20,5 , manuel ölçümde %37,5 olarak bulundu. HUT referans test kabul edilerek yapılan karşılaştırmada manuel yöntemin OH tanısını koymada sensitivitesi, spesifisitesi, pozitif prediktif değeri ve negatif prediktif değeri sırasıyla %45, %64,4 , %24,7 ve %81,9 olarak hesaplandı. OH saptanan olgu grubunda OH saptanmayan olgu grubuna göre demans, düşme, REM uykusu davranış bozukluğu(RUDB) sıklığı daha yüksek, kullanılan ilaç sayısı daha fazla saptandı (p<0.05). OH saptanan olgu grubunda OH saptanmayan olgu grubuna göre ortalama D vitamin düzeyi, kognitif değerlendirme test skoru, Tinetti Denge ve Yürüme Test skoru, Temel ve Enstrümental Günlük Yaşam Aktivite skorları, Mini Nutrisyonel Değerlendirme skoru daha düşük saptandı (p<0.05). Sonuç: Çalışmamızda aynı hasta grubunda iki farklı metot ile yapılan ölçümlerde farklı OH prevalanslarının saptanması dikkat çekiciydi. Bu durumun yatarken ve ayakta yapılan ölçümleri manuel olarak yapan hekimin kan basıncı değerlerini tam değere yuvarlaması ve OH tanısının tekrarlanabilirliğinde ki (reproducibility) güçlük ile ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Ayrıca manuel yöntemin sensitivite, spesifite ve pozitif prediktif değerinin düşük olması bu yöntemle elde edilen sonuçların yetersizliğini ortaya koyabilmektedir. OH'nin kognitif bozulma, günlük yaşam aktivitelerinde azalma, düşme, RUDB, malnütrisyon ile ilişkisi dikkat çekmektedir. İlaç sayısının artışı ve D vitamini eksikliği OH sıklığında artışa yola açabilmektedir. Bu nedenlerle OH'nin araştırılmasının ayrıntılı geriatrik değerlendirmenin bir parçası olarak kabul edilmesinde ve manuel yöntemle OH saptanan yaşlı hastaların HUT'ta OH varlığı açısından değerlendirilmesinde fayda vardır. OH saptanan hastalarda modifiye edilebilir nedenlerin düzeltilmesinin kür sağlama potansiyeli nedeniyle bu durumun yaşlı ile uğraşan hekimlerin akıllarında bulunması gerekir. Anahtar Kelimeler: 65 yaş ve üstü, head-up tilt table, geriatrik olgular, günlük yaşam aktiviteleri, ortostatik hipotansiyon, postural hipotansiyon