Ortopedik cerrahi uygulanan hastalarda ilk mobilizasyondaki düşme korkusu ile taburculuk sonrası düşme riski, düşme insidansı ve ilişkili risk faktörlerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE ADLI

Danışman: Özlem Bilik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, ortopedik cerrahi uygulanan hastalarda ilk mobilizasyondaki düşme korkusu ile taburculuk sonrası düşme riski, düşme insidansı ve ilişkili risk faktörlerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.Tanımlayıcı, ilişki arayıcı ve kesitsel tipteki araştırmanın yapılabilmesi için etik kurul onayı, kurum izni ve hastalardan onam alındı. Örneklemi ortopedik cerrahi uygulanan 109 erişkin hasta oluşturdu. Araştırmanın verileri, Mart / Nisan 2023 tarihlerinde bir üniversite hastanesinin Ortopedi ve Travmatoloji Kliniğinde ameliyat olan ve taburcu olmuş hastalardan Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu, Düşme Korkusu Ölçeği ve İtaki Düşme Riski Ölçeği kullanılarak toplandı. İstatistiksel analizler SPSS 23.0 sürümüyle yapıldı. Veriler; sayı ve yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, nicel verilerin karşılaştırılmasında kategorik değişkenler için ki-kare testi (Pearson's chi-square ve Fisher's exact) ile değerlendirildi. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Hastaların yaş ortalaması 65,32±17,15 olup, 109 hastanın 58'i erkek (%53,2) idi. Hastaların 87'sinin (%79,8) evde yalnız yaşamadığı, 69'unun (%63,3) bağımsız olduğu, 33'ünün (%30,3) yarı bağımlı,7'sinin (%6,4) tamamen bağımlı olduğu, 59'unun (%54,1) çoklu ilaç kullandığı belirlendi. Hastaların %78.9'unun ameliyat sonrası ilk mobilizasyonda düşme korkusu yaşadığı ve düşme korkusu puanının 2.25 olduğu belirlendi. Taburculuk sonrası düşme insidansı %67 olup, düşme korkusu puanı ile düşme riski arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki bulundu (p=0,000, r=0,426). Düşme riski puanı (7,95) ve Modifiye Charlson Komorbidite İndeks puanı (3,64) arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,000, r=0,641). Hastaların düşme durumuna göre düşme korkusu puan ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmıştır (U=996,500 p=0, 001). Hastanın yaşı, riskli veya çoklu ilaç kullanımı, işitme ve denge problemi, yürümeye yardımcı araç kullanımı, ortostatik hipotansiyon, düşme öyküsü, inkontinans varlığı ile kaygan zemin, banyo/tuvalet güvenliği, evde hayvan varlığı, sabitlenmemiş mobilyanın düşme durumunu arttırdığı yönünde anlamlı ilişki saptandı (p=0,001). Hastaların ameliyat sonrası dönemde hastalarda düşme riskinin belirlemesi ve çevresel önlemlerin alınması önerilir.