Epiklorohidrin kauçuk reçetesinde katlar arası yapışma kuvvetini arttırmaya yönelik karışım tasarımı çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Toplam Kalite Yönetimi (Disiplinlerarası) Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA ZADIKAN
Danışman: Aysun Kapuçugil İkiz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Deney tasarımı, istatistiksel teknikler kullanarak süreçlerin girdileri ve çıktıları arasında ilişki kurmamızı sağlayan sistematik bir yaklaşımdır. Bu çalışmada, deney tasarım uygulamalarının özel bir türü olan karışım deney tasarımı metodolojisi kullanılmıştır. Çalışmanın amacı, Epiklorohidrin (ECO) kauçuk reçetesi üzerinde karışım deney tasarımı yöntemlerini kullanarak denemeler planlamak ve deneme sonuçlarına göre kauçuk hortumlarda katlar arası zayıf yapışma problemlerini çözebilecek en uygun reçete tasarımını belirlemektir. Yüksek maliyetli ve yüksek teknolojiye sahip olan polar yapıdaki ECO kauçuk tercih edilerek minimum deneme sayısı ile model oluşturulması hedeflenmiştir. ECO kauçuk hortumların, teknik şartnamelerde talep edilen farklı değerlerdeki katlar arası yapışma kuvvetlerini karşılamak için geliştirilecek olan tahmin modeli kullanılabilecektir. Karışım deney tasarımı çalışmaları, otomotiv sektöründe faaliyet gösteren, bir kauçuk hortum üreticisinin ECO kauçuk hamur reçetesine uygulanmıştır. ECO kauçuk hortumların, vulkanizasyon (pişim) sonrası tespit edilen katlar arası yapışma kuvvetini arttırmaya yönelik reçete tasarımı üzerine çalışmalar yapılmıştır. Reçete içerisinde yapışma için etkili olan bileşenler ve bu bileşenlerin limit değerleri belirlenerek Design Expert 12 yazılımı ile deney reçeteleri geliştirilmiştir. Karışım tasarımlarına ilişkin teorik bilgiler, karışım tasarım tipleri ve özellikleri temel alınarak açıklanmaya çalışılmıştır. Optimal tasarım ve özel kübik modeli tercih edilmesi sonucunda toplamda 17 adet deneme reçetesi ortaya çıkmıştır. Deneme reçeteleri üretildikten sonra her bir reçete adımına karşılık gelen cevap değişkenlerine (çıktılara) ait veriler analiz edilmiştir. Karışım tasarımında kullanılan bileşenler ve yapışma kuvveti değeri v arasındaki ilişki için tahmin modelleri geliştirilmiştir. Araştırma sonucunda, karışım deney tasarımı uygulaması ile ürün performans özelliği geliştirilmiş ve tahmin modeli oluşturulmuştur. Geliştirilen deney tasarımı modelinin, ürün performansını arttırmak için en ekonomik şekilde reçete oluşturulmasına katkı sağlayacağı beklenmektedir.