Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: EYLEM ÇETİN
Danışman: MUSTAFA ODABAŞI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:IV ÖZET Uçucu organik bileşikler (VOC), hava kirleticilerinin önemli bir sınıfını oluşturmaktadırlar. Petrokimya endüstrileri ve petrol rafinerileri önemli miktarlarda hidrokarbon emisyonları yayınlayan büyük endüstriyel kuruluşlardır. Uçucu organik bileşikler, kükürtdioksit ve merkaptanların havadaki konsantrasyonlarını ölçmek için Eylül 2000 ile Eylül 2001 tarihleri arasında İzmir yakınlarındaki bir petrokimya endüstrisi ve petrol rafinerisi etrafındaki üç noktada hava örnekleri toplanmıştır. Sırasıyla 1 no'lu, 2 no'lu, 3 no'lu örnekleme noktalan için toplam uçucu organik bileşik konsantrasyonları (Ortalama±SS) 165.3±188.5, 114.3±153.6, ve 91.7+91.2 ug/m3' dır. En yüksek VOC konsantrasyonu 1 no'lu örnekleme noktasında daha sonra 2 no'lu örnekleme noktasında ölçülmüştür. 1 no'lu örnekleme noktasında en yüksek ortalama konsantrasyon bulunmasının nedeni örnekleme programı boyunca çoğunlukla petrokimya tesisi ve petrol rafinerisinden etkilenmesidir (rüzgar NE yönünden estiğinde). Ölçülen VOC konsantrasyonları arasında en yüksek konsantrasyona sahip olan etilen diklorürdür. Daha sonra etil alkol ve aseton gelmektedir. Yüksek etilen diklorür ve etil alkol konsantrasyonları petrokimya tesislerinde kullanılan etilen prosesindeki kaçaklardan kaynaklanabilir. Bütün ölçüm noktalarında bütün hidrokarbon grupları mevsimsel değişim göstermektedir. Aromatik hidrokarbonlar, oksijenli hidrokarbonlar ve etilen diklorür konsantrasyonları öncelikle yazın daha sonra sonbaharda en yüksek değerlerde bulunmuştur Bunun nedeni yüksek sıcaklıklarda buharlaşma nedeniylekonsantrasyonlarının artması olabilir. Sıcaklık, VOC konsantrasyonlarındaki değişimin %3-30'unu açıklayabilmektedir. Bütün örnekleme noktalarında rüzgar hızı >5 m/s olduğu durumlarda bütün VOC gruplarının konsantrasyonlarının düşük rüzgar hızlarındakilere kıyasla yüksek olduğu bulunmuştur. Bu çalışmada petrokimya tesisi ve petrol rafinerisi etrafında ölçülen VOC konsantrasyonları, İzmir'de kentiçi ölçümlerinde bulunan değerlerden 5-20 kat daha azdır, Buca'da ölçülen değerlerden ise 3-20 kat daha fazladır. Bu çalışmada bulunan benzen, toluen, etil benzen ve ksilen konsantrasyonları, Yunanistan'da bulunan bir petrol rafinerisi etrafında ölçülen değerlerden 2-5 kat daha fazladır. Bütün ölçüm noktalarında bulunan bütün VOC konsantrasyonları Hava Kalitesi Korunması Yönetmeliği 'nde verilen sınır değerlerden daha düşüktür. Bu çalışmada ölçülen SO2 konsantrasyonları 1 ile 934 |ig/m3 (ortalama±SS, 87±133 ug/m ) değerleri arasında değişmiştir. Rüzgar yönünün NE olduğu durumlarda petrokimya endüstrisi ve petrol rafinerisinin etkisi nedeniyle bütün ölçüm noktalarında en yüksek kükürt dioksit konsantrasyonu bulunmuştur. Bütün ölçüm noktalan için bulunan ortalama SO2 konsantrasyonları endüstri bölgeleri için verilen uzun vadeli hava kalitesi sınır değerinin altındadır. Merkaptan konsantrasyonları 65 ile 1462 ug/m3 değerleri arasında değişmiştir. Konsantrasyonu en yüksek olan bileşik butil merkaptandır, bunu metil merkaptan izlemiştir. Bütün ölçüm noktalarında bulunan merkaptan konsantrasyonları sınır değerlerin çok üzerindedir.