Potansiyel COX-2 seçici ibuprofen türevlerinin sentezi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU AYDIN
Danışman: Cevher Gündoğdu Hızlıateş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ağrı kesici ilaç sınıflarından biri olan nonsteroid anti-enflamatuar ilaçlar (NSAİİ) analjezik ve anti-enflamatuar etki gösteren ve yaygın olarak kullanılan bir ilaç grubudur. Bu grubun etki mekanizması siklooksijenaz (COX) enzim inhibasyonu üzerinden gerçekleşmektedir. Nonsteroidal anti-enflamatuar ilaçlar (NSAİİ) kendi içinde kimyasal yapılarına ve COX enzim seçiciliklerine göre sınıflandırılırlar. Siklooksijenaz (COX ) enzimi COX-1 ve COX-2 olarak iki izoenzimden oluşur ve bu iki izoenzim arasındaki seçicilik ilacın yan etki oluşturması açısından önemlidir. İbuprofen propiyonik asit sınıfında yer almaktadır ve COX seçiciliği yoktur. İbuprofen 2 aril propiyonik asit romatoid artrit, osteoartrit tedavisinde kullanılır ayrıca ateş düşürücü ve yüksek dozda anti-enflamatuar etkilere sahiptir. Ancak ibuprofenin içerdiği asidik uç COX enzim seçiciliğini sağlayamadığı için kullanımında çeşitli yan etkilerin oluşmasına neden olmaktadır. Bunlardan gastrointestinal kanama riski oluşumu ve bir kanama sırasında koagülasyonun önlenmesi en temel problemlerdir. Ayrıca COX-2 enzim seçiciliğinin çeşitli kanserler ve Alzheimer ile ilişkisini gösteren çeşitli çalışmalarda mevcuttur. Bu çalışmada ibuprofenin asidik ucunu ortadan kaldırmak ve ayrıca daha hacimli bir yan grup oluşturarak COX-2 seçiciliğini arttırmaktır amacıyla; ibuprofen glisin esteri haline getirip, ardından oksazolon ve imizdazolon halkalarına dönüştürülmüştür. Sentezlenen bileşiklerin yapıları FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR ve Q-TOF LC-MS spektroskopisi yöntemleriyle aydınlatılmıştır Anahtar kelimeler: Aril propiyonik asit, ibuprofen, non steroidal anti-enflamatuar ilaçlar, siklooksigenaz (COX), siklooksigenaz-2 (COX-2)