Fen bilimleri öğretmen adaylarının STEM uygulamaları öğretmen öz-yeterlik, STEM pedagojik alan bilgisi ve mesleki gelişimlerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA VERDİ
Danışman: ALİ GÜNAY BALIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmada fen bilimleri öğretmen adaylarının STEM uygulamaları öğretmen öz-yeterlikleri, STEM pedagojik alan bilgisinin ve mesleki gelişimlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Karma araştırma yöntemi kullanılan bu araştırmanın örneklem grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılı güz döneminde öğrenim gören 163 fen bilimleri öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutu olarak tarama çalışması nitel boyutu olarak durum çalışması kullanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Yaman, Özdemir ve Vural tarafından geliştirilen "STEM Uygulamaları Öğretmen Öz-yeterlik Ölçeği", Yıldırım ve Şahin Topalcengiz tarafından geliştirilen "STEM Pedagojik Alan Bilgi Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. "STEM Uygulamaları Öğretmen Öz-yeterlik Ölçeği" 18 maddelik beşli likert tipi anket formundan oluşmaktadır. Ölçeğin Cronbach's Alpha güvenirlik katsayısı 0,97 bulunmuştur. "STEM Pedagojik Alan Bilgi Ölçeği" 56 maddelik beşli likert tipi anket formundan oluşmaktadır. Ölçeğin Cronbach's Alpha güvenirlik katsayısı 0,87 ile 0,90 arasında değişmektedir. Araştırmanın nicel analiz sonuçlarına göre, fen bilimleri öğretmen adaylarının STEM uygulamaları özyeterliklerinin "orta" düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 18 ölçek maddesinden en yüksek ortalama 3,3 ile 18. madde (STEM uygulamaları çok zor görünse de yapmaya çalışırım), en düşük ortalama ise 2,57 ile 14. madde (STEM kavramlarına ve terimlerine hakim olduğumu düşünüyorum) dir. STEM uygulamaları özyeterlik düzeyleri cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık göstermediği ancak sınıf düzeyine göre incelendiğinde 4.sınıfların özyeterlik düzeylerin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 56 ölçek maddesinden en yüksek ortalama 4.52 ile 53. madde (Arkadaşlarımın hayal güçlerini geliştirmeleri için yardımcı olabileceğimi düşünüyorum), en düşük ortalama ise 2,82 ile 30. madde (Mühendislik ile ilgili gelişmeleri takip ediyorum) dir. Ölçeğin genel ortalaması 3,87 "3.40-4.19" aralığında olduğu için fen bilimleri öğretmen adaylarının STEMPAB düzeylerinin iyi olduğu söylenebilir. STEMPAB düzeyleri cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. STEMPAB ölçeği alt boyutlarının elde edilen verileri sınıf düzeyine göre incelendiğinde pedagoji düzeyinin 3.sınıflar, fen, matematik, mühendislik, teknoloji ve 21.yy becerileri alt boyutlarının 4.sınıflar lehine olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel analiz sonuçlarına göre, öğretmen adayları STEM eğitmi konusunda bilgilerinin yetersiz olduğu, STEM öğretimi yapacak bir öğretmenin alan bilgisi ve pedagoji bilgisinin sahip olunması gerektiğine dair görüşlerini ifade etmişlerdir. Alan bilgisi olarak fen, matematik, mühendislik ve teknoloji disiplinlerine ait bilgilerin uygulama konusunda sürecin daha planlı gittiğini belirtmişlerdir. Bunun yanı sıra öğretmen adayları lisans derslerinin teorik verildiği, uygulama açısından yetersiz olduklarını, lisans düzeyinde fizik, kimya, biyoloji bilgisinin ortaokul fen bilimlerinde STEM uygulamalarının nasıl yapılacağına dair 3. ve 4. Sınıfta uygulama derslerinin olması gerektiği, ders sürecinde mühendislik odaklı uygulamaların nasıl yapılacağı konusunda bilgilerin verilmediği konusunda ihtiyaçları tespit edilmiştir. STEM uygulamalarının planlanabilmesi için ders planı hazırlama bilgisi yeterliğine sahip olunması gerektiğini belirtmişlerdir. STEM eğitiminin doğru ve planlı bir şekilde uygulanabilmesi için öğretmenlerin de STEM eğitimine tüm boyutları ile hakim olması gerekmektedir. Diğer bir deyişle, STEM pedagojik alan bilgisini iyi bir şekilde bilmelidir. STEMPAB düzeyini tüm boyutları ile iyi bilen öğretmen STEM eğitimini rahatça sınıfında uygulayabilecektir. Öğretmenler tarafından STEMPAB'ın bilinmesi yeterli değildir. Dahası öğretmen STEM uygulamalarını iyi bir şekilde planlamalı, tasarlamalı ve uygulamalıdır.