Kronik Kan Hastalarında Yaşam Kalitesiyle İlişkili Faktörlerin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Yasemin Şanlı
Danışman: Arzu Araz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı talasemi ve orak hücreli anemi kronik kan hastalığı tanısı olanlarda yaşam kalitesini etkileyen faktörleri belirlemektir. Araştırmada ele alınan faktörler; sosyo-demografik değişkenler, hastalığa ilişkin değişkenler ve psiko-sosyal değişkenler olarak sağlık denetim odağı, gelecek zaman perspektifi, minnettarlık eğilimi ve travma sonrası gelişimdir. Araştırmanın örneklemi 51'i talasemi 73'ü orak hücreli anemi hastası olan 124 kişiden oluşmaktadır. Hastalara online anket uygulaması üzerinden sırasıyla Demografik Bilgi Formu, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu, Travma Sonrası Gelişim Envanteri-X, Çok Boyutlu Sağlık Denetim Odağı Ölçeği C Formu, Zimbardo Zaman Perspektifi Envanteri, Yenilenmiş Minnettarlık, Memnuniyet ve Takdir Ölçeği uygulanmıştır. Yaşam kalitesiyle araştırmanın değişkenleri arasında korelasyon ve hiyerarşik regresyon analizleri IBM SPSS Statistics 26.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre bedensel yaşam kalitesini; güçlü diğerleri sağlık kontrol odağı negatif yönde, minnettarlık eğilimi pozitif yönde yordamaktadır. Ruhsal yaşam kalitesini; sosyo-demografik özelliklerden iş sahibi olmak pozitif yönde, psikiyatrik hastalık tanısı almış olmak negatif yönde yordamaktadır. Hastalığa ilişkin özelliklerden düzenli sağlık kontrolü yaptırmak, psiko-sosyal değişkenlerden ise minnettarlık eğilimi ve travma sonrası gelişim pozitif yönde yordamaktadır. Sosyal yaşam kalitesini; sosyo-demografik özelliklerden sağlık güvencesinin varlığı pozitif yönde, psikiyatrik hastalık tanısı almış olmak negatif yönde yordamaktadır. Psiko-sosyal değişkenlerden ise travma sonrası gelişim pozitif yönde yordamaktadır. Çevresel yaşam kalitesini; sosyo-demografik özelliklerden sağlık güvencesinin varlığı ve alkol kullanmak pozitif yönde, psikiyatrik hastalık tanısı almış olmak negatif yönde yordamaktadır. Psiko-sosyal değişkenlerden minnettarlık eğilimi ve travma sonrası gelişim pozitif yönde yordamaktadır. Gelecek zaman perspektifi yaşam kalitesinin hiçbir alt boyutuyla ilişkili bulunmamıştır. Elde edilen bulgular ilgili alan yazın bağlamında tartışılmıştır.