12. Uluslararası Hisarlı Ahmet Sempozyumu, Kütahya, Türkiye, 9 - 12 Haziran 2022, cilt.1, ss.88-95
İnsan
için düşük frekanslı (bas) sesler her zaman fenomendir. Cori spezzati ile girilen bas ses kaosundan, basso continuo ayrıcalığına; double
bass ile orkestrada yaylı genişlemesinden walking bass çekiciliğine kadar bas sesler müzikte her zaman
ayrıcalıklı olmuştur. Akustikte diğerlerine göre bas sesler için daha özel
hesaplamalar yapılır, mekânlar tasarlanır. İnsan yaş aldıkça bas ses
duyarlılığının çok daha arttığı hatta içine kapanık kişilerde bas ses algısının
tavan yaptığı iddia edilir. Tarihsel süreçte ses kayıtlarında en çarpıcı değişim
bas seslerde yaşanmıştır. Hepsi bir tarafa sadece çevresel ses sistemlerinde kendisine
apayrı bir hoparlör bahşetmek bile bas seslerin insan için tahmin edilenden çok
daha önemli olduğunu göstermektedir.
Bas
seslerin insan için bu derece önemli olmasında, işitmede bazı fonksiyonların
devreye girmesiyle algıda yarattığı etki mi sebeptir halen bir araştırma konusu
ama bas seslerin fiziksel özelliği gereği uzak mesafelere ve üstelik neredeyse
engel tanımadan iletilebilmesi etkiyi arttıran en önemli neden olsa gerek. Üstelik
bas sesler, tekil olmaktan öte tüm ses kaynaklarının bileşkesi halinde hareket
ettiklerinde çok daha çarpıcı sonuçlar doğurabilmekteler. Tıpkı kent seslerinde
olduğu gibi. Geçtiğimiz yıl tamamlanan projemizde kent içinde diğerlerinin
aksine yoğun olarak ortaya çıktığını ispatladığımız bas seslerin kentli insanda
vertigo potansiyelini arttırabileceği
hipotezini ortaya attık. Araştırmamız halen devam ediyor. Diğer taraftan, iklim değişikliğinin yol
açtığı sera gazı etkisiyle sıcaklıkların giderek artarak kentteki bas sesleri
daha uzağa ve daha hızlı ileteceği bilimsel bir gerçek. Dolayısıyla iklim
değişikliğinin özellikle kent içi yoğun nüfuslu bölgelerde özelde bas ama
genelde kaynaklardan yayılan tüm seslere ivme kazandıracağı ve insanı olumsuz
etkileyebileceği yönünde bir görüşe sahibiz.
Bu
çalışmada, bas ses fenomeni ve insandaki ayrıcalığı ile kentteki bas ses
varlığının geçmiş projemizde elde ettiğimiz kanıtları aktarılacak, iklim
şartları değiştikçe ve sera gazı etkisiyle sıcaklıklar arttıkça kentteki bu bas
seslerin daha hızlı ve yoğun hareket etmesiyle insanda yaratacağı etkilerinden bahsedilecektir.