İzmir’de Bir Okulun Serencamı: Amerikan Koleji

İNCE ERDOĞAN D., ELMACI M. E.

ADÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt.13, sa.1, ss.47-66, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışmada Osmanlı Devleti’nde Amerikalı misyonerlerin İzmir’de eğitim faaliyetleri ele alınıpdeğerlendirilecektir. Amerika’nın en güçlü misyonerlik teşkilatı olan Amerikan Board’a bağlı olan misyonerlersadece eğitim faaliyetlerinde değil, dini ve kültürel faaliyetlerde de bulunmuş ve büyük etki bırakmışlardır. Bu etkiözellikle Ermeni milliyetçiliğinin ve bağımsız Ermenistan’ın kurulması yönünde adımlar atılması konusundabelirleyici rol oynamıştır. İzmir istasyonunun kuruluşu gelişimi ve bu istasyonun bünyesinde açılan eğitimkurumları makalenin ana konusunu oluşturmaktadır. Ayrıca makalede Amerikalı misyonerler tarafından İzmir’dekurulan anaokulu, kız ve erkek kolejinin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte geçirdiği gelişim ve dönüşümde ele alınacaktır. Bu dönüşümde İmparatorluğun yıkılıp yerine ulus devlet temelinde kişi hak ve özgürlüklerininAnayasa ile güvence altına alındığı yönetimsel ve toplumsal değişimlerin etkileri büyüktür. Cumhuriyet’in ilanı ileyeni devletin laik ve milli eğitim politikaları benimsemesi İzmir’de kurulan Kolej üzerindeki denetimin artmasınaneden olmuştur. Denetimin artması beraberinde gerilimi de getirmiştir.