Langer ve Heidegger'e göre Sanat Eserinin Kökeni
ACADEMIC SOCIAL RESOURCES JOURNAL, cilt.11, sa.5, ss.550-557, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 11 Sayı: 5
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.5281/zenodo.24
- Dergi Adı: ACADEMIC SOCIAL RESOURCES JOURNAL
- Derginin Tarandığı İndeksler: Index Copernicus
- Sayfa Sayıları: ss.550-557
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Sanat teorisini Cassirer’in sembolik formlar felsefesi üzerine kuran Langer’ın düşünümünde sanatta anlam, malzemenin sanat formuna dönüştüğü yaratım sürecinde, formda belirir. Sanatsal ifade kapsamlı bir duygu yaşantısının yaratılan formda karşılık bulma hâlidir. Zihnin kavrayış yetisine bağlı olan yaratıcı işlevinin sonucudur. Yaşam deneyimine özgü duygu, düşünce bütünü eserde dolaylı şekilde ifade bulur. Diğer yandan, Langer, duygu deneyimin sanatta görünür hâle gelişini Winnicott’un geçişlilik teorisiyle destekler. Nitekim Winnicott’a göre iç ve dış gerçeklik arasındaki ilişkisellik geçiş alanı olarak nitelendirdiği sanatta duyumsanır hâle gelir. Sözle ifade edilemeyen kapsamlı duygu deneyimi zihnin yaratıcı kapasitesinin sonucunda eserde somutlaşır. Heidegger’e göre ise malzeme bir varlık deneyimi olan yaratma eylemiyle sanat eserine dönüşür. Var olana dair hakikat sanat eserinde açığa çıkar. Eserin anlamı sadece eserde duyumsanır. Heidegger’de ontolojik bir nesne olan sanat eseri, duygu yaşantısının bir sunumu değildir. Ondan bağımsız da değildir zira insanın duygu dünyası bir varlık deneyimi olan yaratımı kaçınılmaz olarak etkiler. İki düşünür de yaratım ve üretim arasındaki farkı vurgular. Yaratıcı süreçte malzemenin nesnesel niteliklerinin eserde görünmez hâle gelerek sanat eserine dönüştüğünü savunur. Sanatın dış dünyanın betimlenmesine yönelik bir taklit olmadığına dikkat çeker. Yaratma eylemi Langer’da öznel yaşam deneyimine; Heidegger’de var olanın hakikatine dair bir dünya kurar. Varoluşsal bir deneyime dayalı yaratımın sonucu olan eser bize böylelikle sanatın insani özünü duyumsatır.