Akademik Veri Yönetim Sistemi
ATATÜRK YOLU DERGİSİ, sa.78, ss.22-43, 2026 (TRDizin)
Besim Ömer Akalın, 1862'de doğmuş; Osmanlı'nın son ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında kadın doğum, ebelik ve çocuk sağlığı alanlarındaki öncü çalışmalarıyla Türk tıbbınınmodernleşmesine katkı sağlamış çok yönlü bir hekim, akademisyen ve bürokrattır. Askerî Tıbbiye'den mezun olduktan sonra ihtisasını Paris'te tamamlamış, yurda dönerekFerik rütbesine yükselmiştir. Ülkenin ilk doğum kliniği olan Viladethane'yi kurmuş, Darülfünun'da rektörlük yapmış; Hilâl-i Ahmer, Himaye-i Etfal ve Verem Savaş Derneğigibi sivil toplum kuruluşlarının örgütlenmesinde etkin roller üstlenmiştir. Elli yılı aşkın süre boyunca gazete ve dergilerde yazdığı sağlık yazıları ile bastırdığı mesleki eserleraracılığıyla halk sağlığı literatürüne önemli katkılar sunmuştur. Bilecik milletvekili olarak TBMM'de görev yaparken 19 Mart 1940'ta Ankara'da geçirdiği kalp krizi sonucuvefat etmiştir. Bu çalışma, vefatının hemen ardından dönemin önde gelen gazetelerinde kaleme alınan haber, köşe yazısı ve taziye mesajlarını birincil kaynak olarak elealmakta; Paşa'nın portresini meslektaşları, gazeteci ve edebiyatçılar ile yakın dostlarının tanıklıklarıyla yeniden inşa etmektedir. Bu tanıklıklar, Paşa'yı salt bir hekimkimliğinin ötesinde; cehalet ve taassupla mücadele eden bir aydın, nüfus davası etrafında toplumsal bir misyon edinen bir reformcu, nesiller yetiştirmiş özgün bir hocave insani derinliğiyle çevresinde kalıcı izler bırakan bir şahsiyet olarak resmetmektedir. Vefatının ardından İstanbul'da düzenlenen ve toplumun her kesiminden binlercekişinin katıldığı cenaze töreni, Paşa'nın kamuoyundaki derin saygınlığını ve bıraktığı mirasın genişliğini somut biçimde gözler önüne sermektedir.