Akademik Veri Yönetim Sistemi
Sosyal Bilimler ve Sağlık Bülteni (SoSa), sa.10, ss.30-45, 2024 (Hakemli Dergi)
Giriş ve Amaç: Bilginin sunulması ve saydamlık, salgın döneminde önemli
halk sağlığı etik
ilkelerindendir. Toplumun
bilgilendirilmesinde en önemli
araçlardan biri ise kitle iletişim araçlarından gazetelerdir. Gazeteler,
kitleyi etkilemek ve dikkat çekmek istedikleri haberler için manşetleri
kullanmaktadırlar. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de pandeminin
duyurulduğu 11 Mart’tan başlayarak ilk üç ay içerisinde
gazetelerin COVID-19 ile ilgili verdikleri haberlerin manşetlerinin içerik
analizi yöntemiyle irdelenmesidir.
Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı bir çalışmadır. Tirajı 9 - 15 Mart 2020
haftasında 100.000 ve üzerinde bulunan 8
gazete değerlendirmeye alınmıştır.
Bu gazetelerin 11 Mart - 1
Haziran 2020 arasındaki manşetleri içerik analizi yöntemiyle irdelenmiştir. Bu
dönem Türkiye’de ilk vakanın görüldüğü 11 Mart, sokağa çıkma yasağının
duyurulduğu 10 Nisan, normalleşme ile ilgili ilk adımların atıldığı 11 Mayıs ve
tam olarak normalleşmeye geçildiği 1 Haziran tarihleri temel alınarak 3 bölüme
ayrılmıştır. Aynı gazeteyi ayrı ayrı iki kişi kodlamış, sonra araştırma grubu
bu kodları gözden geçirip belirginleştirmişlerdir. Daha sonra bu kodlardan
temalar oluşturulmuştur.
Bulgular:
Çalışmada toplam 749 manşet incelenmiştir. Içerik analiziyle çıkarılan
kodlardan 16 tane tema elde edilmiştir. Bu temalardan en sık ortaya çıkanlar
sırasıyla şunlardır: Koronavirüs bilgileri
ve olguları, önlem ve
yasaklar, normalleşme, Dünya’nın
koronavirüsle mücadelesi,
Türkiye’nin koronavirüsle mücadelesi, sağlık hizmeti, dayanışma, yurttaş
davranışları, destek
programları, çalışma yaşamı,
eğitim. Pandeminin 11 Mart-10
Nisan 2020 döneminde
gazetelerde koronavirüs ile ilgili
bilgiler, mücadele yöntemleri, ekonomik destek
paketleri, Türkiye’de ve
Dünya’daki durum ele alınmıştır. 11 Nisan-10 Mayıs döneminde ise sokağa
çıkma yasakları, kontrollü yaşam (maske, mesafe, hijyen), sağlık
çalışanlarının özverileri, hastanelerin çalışması ve yeni hastanelerin
açılması öne çıkmıştır. 11 Mayıs-1 Haziran döneminde ise “normalleşmeye geçiş”,
“yeni normal” üzerinde durulmuştur.
Tartışma ve
Sonuç: Haberlerin okurlara aktarılması konusunda incelemiş olduğumuz
gazetelerin tutumları birbirlerinden farklıdır. Yayın etiği açısından
haberlerin doğru ve gerçekçi olması istenmektedir. Bu hususta tüm gazetelerin
var olan COVID-19 ile ilgili haberleri şeffaf bir biçimde aktarmasının önemli
olduğunun bilinmesi gerekir.