Mandibula Fraktürü Sonrası Sessiz Bir Geç Komplikasyon: Kistik Lezyon ve Masseter Fibrozisi

Tokgöz Y. C., Eren Ö., Öztürk F. A., Ertabaklar B.

Türk Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Derneği 48. Ulusal Kurultayı, Antalya, Türkiye, 21 - 25 Ekim 2026, ss.1, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Antalya
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1
  • Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

ÖZET

Giriş: Mandibula fraktürleri maksillofasiyal travmalar arasında sık görülmekle birlikte, osteosentez sonrası geç dönemde gelişen kistik lezyonlar ve bunlara sekonder gelişen çiğneme kası fibrozisi oldukça nadirdir. Bu olgu sunumunda mandibula angulus fraktürü tedavisinden 8 yıl sonra gelişen fibrokollajenize kist ve buna bağlı masseter fibrozisine sekonder ciddi trismusun cerrahi tedavisi sunulmaktadır.

Olgu Sunumu: 57 yaşında erkek hasta, 2018 yılında araç içi trafik kazası sonrası gelişen mandibular sağ angulus fraktürü nedeniyle Dokuz Eylül Üniversitesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi kliniğimize başvurdu. Preoperatif değerlendirmesinin ardından açık redüksiyon ve internal fiksasyon ile fraktür onarımı gerçekleştirildi. Postoperatif takiplerinde sorun izlenmeyen hasta, Nisan 2026 tarihinde başlayan progresif ağız açıklığı kısıtlılığı nedeniyle Haziran 2026'da tekrar tarafımıza başvurdu. Muayenede maksimum ağız açıklığı 5 mm olarak ölçüldü. Maksillofasiyal bilgisayarlı tomografi(BT) ve ortopantomografide(OPG) fraktür hattının inferior kenarında, dişlerle ilişkisi olmayan, 14×10 mm boyutlarında düzgün sınırlı kistik lezyon saptandı. Lezyona komşu kemik segmentlerinde skleroz ve dış kortekste defekt izlendi. Kist irritasyonuna bağlı gelişen masseter fibrozisi düşünülerek retromandibular yaklaşımla masseter miyotomisi ve kist küretajı uygulandı. Histopatolojik inceleme fibrokollajenize kist ile uyumlu bulundu. Postoperatif ikinci haftada ağız açıklığı 25 mm'ye, birinci ayda ise 35 mm'ye ulaştı.

Sonuç: Mandibula fraktürü osteosentezi sonrası geç dönemde gelişen kistik lezyonlar nadir olmakla birlikte çevre yumuşak dokularda fibrotik değişikliklere ve ciddi trismusa yol açabilir. Kist eksizyonu ile birlikte uygulanan masseter miyotomisi fonksiyonel iyileşme sağlayan etkili bir tedavi yöntemidir.

Anahtar Kelimeler: Mandibula fraktürü, trismus, masseter fibrozisi, mandibular kist, osteosentez, olgu sunumu.

OLGU SUNUMU

57  yaşında erkek hasta, 30 Temmuz 2018 tarihinde araç içi trafik kazası sonrası gelişen sağ mandibular angulus fraktürü nedeniyle kliniğimize başvurdu. Başvuru sırasında sağ retromandibular bölgeden posterior servikal bölgeye uzanan yumuşak doku laserasyonu mevcuttu. Hastaya kliniğimizde 1 Ağustos 2018 tarihinde transoral yaklaşımla açık redüksiyon ve internal fiksasyon uygulandı. Fraktür hattının inferior kenarına altı delikli düz plak ve altı vida, superior kenarına ise beş delikli düz plak ve dört vida yerleştirilerek stabil osteosentez sağlandı. Postoperatif BT ve OPG ile redüksiyon doğrulandı. Oklüzyonun travma öncesi durumla uyumlu olduğu görüldü ve hasta sorunsuz şekilde taburcu edilerek poliklinik takibine alındı.

Takiplerinde herhangi bir komplikasyon izlenmeyen hasta, Haziran 2026 tarihinde ağız açıklığında belirgin azalma şikâyeti ile tekrar başvurdu. Öyküsünde ağız açıklığındaki kısıtlılığın Nisan 2026 tarihinde spontan olarak başladığı öğrenildi. Klinik muayenede maksimum ağız açıklığı 5 mm olarak ölçüldü.

Maksillofasiyal BT ve OPG incelemelerde fraktür hattının inferior kenarında, dişlerle ilişkisi olmayan, yaklaşık 14×10 mm boyutlarında düzgün sınırlı radyolusent lezyon izlendi. Lezyona komşu kemik segmentlerinde skleroz ve dış kortikal tabakada kısmi destrüksiyon saptandı. Klinik ve radyolojik değerlendirme sonucunda lezyonun çevre dokularda kronik irritasyona yol açtığı ve masseter kasında fibrotik değişikliklere neden olduğu düşünüldü.

Hasta 1 Ağustos 2026 tarihinde opere edildi. Önceki travmaya ait retromandibular skar hattı kullanılarak transfasiyal-retromandibular yaklaşımla cerrahi girişim gerçekleştirildi. Diseksiyonda masseter kasının hipertrofik olduğu ve özellikle anteroinferior liflerinde ileri derecede fibrotik değişiklikler bulunduğu gözlendi. Fibrotik segmentlere miyotomi uygulandı. Miyotomi sonrasında yapılan peroperatif değerlendirmede ağız açıklığının belirgin olarak arttığı doğrulandı.

Takiben fraktür hattı eksplore edildi. Osteosentez materyallerine komşu yerleşimli kistik lezyonun kortikal kemiği minimal düzeyde destrükte ettiği ve eksplorasyon sırasında spontan olarak drene olduğu görüldü. Lezyon kürete edilerek eksize edildi ve çevredeki atrofik kortikal kemik debride edildi. Osteosentez materyallerinin stabil ve osteointegre olduğu görüldüğünden çıkarılmadı. Cerrahi saha irrigasyon sonrası kapatıldı.

Histopatolojik inceleme sonucunda lezyon fibrokollajenize kist olarak raporlandı. Eksize edilen kemik örneklerinde ek patoloji saptanmadı. Hastanın postoperatif ikinci haftada ağız açıklığı 25 mm, birinci ayda ise 35 mm olarak ölçüldü. Oklüzyonun korunduğu görüldü. Ultrasonografik değerlendirmede masseter kas kalınlığının preoperatif dönemde 21 mm iken postoperatif dönemde 13 mm'ye gerilediği saptandı. Hasta halen düzenli poliklinik kontrolleri ile takip edilmektedir.

TARTIŞMA

Mandibula fraktürleri sonrası gelişen komplikasyonlar arasında enfeksiyon, malunion, nonunion ve osteomiyelit iyi tanımlanmış olmakla birlikte, geç dönemde ortaya çıkan kistik lezyonlar oldukça nadirdir (1,2). Özellikle osteosentez sonrası uzun yıllar asemptomatik seyreden ve daha sonra trismus ile prezente olan olgular literatürde sınırlı sayıda bildirilmiştir.

Travmatik veya postoperatif kistik lezyonların patogenezi tam olarak açıklanamamıştır. Kronik inflamasyon, cerrahi sırasında epitel implantasyonu, hematom organizasyonu ve yabancı cisim reaksiyonu olası mekanizmalar arasında gösterilmektedir (3,4). Sunulan olguda lezyonun fraktür hattına komşu yerleşimi, dişlerle ilişkisinin olmaması ve histopatolojik olarak fibrokollajenize kist şeklinde raporlanması, travma veya cerrahiye bağlı gelişen reaktif bir süreci düşündürmektedir.

Trismus; temporomandibular eklem patolojileri, enfeksiyonlar, travma ve kas fibrozisi gibi çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir (5). Masseter kas fibrozisi ise nadir görülen bir durumdur ve genellikle travma, kronik inflamasyon veya tekrarlayan kas yaralanmaları ile ilişkilidir (6). Bu olguda kistik lezyonun oluşturduğu kronik irritasyonun masseter kasında fibrotik değişikliklere yol açtığı ve bunun ciddi ağız açıklığı kısıtlılığına neden olduğu düşünülmektedir.

Cerrahi tedavide temel amaç patolojinin ortadan kaldırılması ve fonksiyonun yeniden kazandırılmasıdır. Literatürde miyotomi, fibrotik dokunun eksizyonu ve eşlik eden patolojinin eliminasyonunun başarılı sonuçlar verdiği bildirilmiştir (6,7). Bizim olgumuzda da kist küretajı ile birlikte uygulanan masseter miyotomisi sonrasında ağız açıklığında belirgin düzelme sağlanmış ve fonksiyonel sonuçlar tatmin edici bulunmuştur.

Bu olgu, mandibula fraktürü sonrası gelişen geç dönem trismusun yalnızca temporomandibular eklem kaynaklı nedenlerle açıklanmaması gerektiğini, çevre yumuşak dokuların ve geç dönemde gelişebilecek patolojilerin de değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

SONUÇ

Mandibula fraktürü osteosentezinden yıllar sonra gelişen fibrokollajenize kistler nadir görülmekle birlikte çevre yumuşak dokularda kronik irritasyon oluşturarak masseter fibrozisi ve ciddi trismusa neden olabilir. Özellikle geç dönemde ortaya çıkan açıklanamayan ağız açıklığı kısıtlılığı bulunan hastalarda bu olasılık akılda tutulmalıdır. Kist eksizyonu ile birlikte uygulanan masseter miyotomisi, fonksiyonel iyileşme sağlayan etkili ve güvenilir bir tedavi seçeneğidir.

KAYNAKLAR

  1. Ellis E III. Complications of mandibular condyle and angle fractures. Oral Maxillofac Surg Clin North Am. 2013;25(4):573-590.
  2. Boffano P, Roccia F, Zavattero E, Dediol E, Uglešić V, Kovačič Ž, et al. European Maxillofacial Trauma Project. J Craniomaxillofac Surg. 2015;43(1):62-70.
  3. Kawai T, Hiranuma H, Kishino M, Jikko A, Sakuda M. Traumatic bone cyst of the mandible. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 1995;80(1):9-15.
  4. MacDonald-Jankowski DS. Traumatic bone cysts in the jaws of a Hong Kong Chinese population. Clin Radiol. 1995;50(11):787-791.
  5. Dhanrajani PJ, Jonaidel O. Trismus: Aetiology, differential diagnosis and treatment. Dent Update. 2002;29(2):88-94.
  6. Naikmasur VG, Sattur AP, Tikare S. Bilateral masseter muscle fibrosis and restricted mouth opening: case report and review. J Oral Maxillofac Surg. 2010;68(8):2018-2021.
  7. Chidzonga MM. Temporalis and masseter muscle fibrosis as causes of trismus: surgical management and outcome. Int J Oral Maxillofac Surg. 1999;28(6):429-431.