ERGENLİKTE AKRAN ZORBALIĞI VE KABUL VE KARARLILIK TERAPİSİ TEMELLİ ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ

Ergenlik dönemi bireyde kimlik arayışı ve sosyal uyum süreçlerinin ön planda olduğu kritik bir dönemdir. Bu dönemde akran zorbalığı bireyin benlik algısını olumsuz etkileyen, psikolojik iyi oluşunu tehdit eden en yaygın psikososyal sorunlardan biridir. Akran zorbalığı ile baş etmede ergen bireyler, düşünceleri ile kurduğu ilişkiyi dönüştüren ve psikolojik esneklik becerisi geliştirmelerine katkı sağlayan ACT temelli çalışmalara ihtiyaç duymaktadırlar. Bu çalışmanın amacı, ergenlik döneminde akran zorbalığı davranışının Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) temel alınarak incelendiği araştırmaları incelemek, sistematik olarak gözden geçirmek ve elde edilen sonuçları değerlendirmektir. Bu çalışmanın yöntemi sistematik gözden geçirme olup Web Of Science, Google Scholar ve Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Vetis veri tabanlarında , “ergenlik”, “akran zorbalığı”, “kabul ve kararlılık terapisi” anahtar kelimeleri Türkçe ve İngilizce olarak alan yazın taraması yapılmıştır. Elde edilen 329 sayıdaki makale, PRISMA Rehberi çerçevesinde belirlenen dahil etme ve dışlama kriterlerine göre değerlendirilmiş, ergenlik dönemi örneklemini kapsayan 3 çalışma incelemeye alınmıştır. Seçilen araştırmalarda, ergenlik dönemindeki bireylerin akran zorbalığı problemleri üzerinde ACT temelli çalışmaların etkisi ve istatistiksel bulguları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, ACT temelli çalışmaların ergenlik döneminde akran zorbalığını önleme ve azaltmada etkili olduğunu göstermiştir. Literatür genelinde ergenlerin akran zorbalığı davranışları üzerinde ACT temelli yaklaşımların etkililiği ve bu çalışmaların arttırılmasının önemi ortaya koyulmuştur. Anahtar Kelimeler : Ergenlik dönemi, akran zorbalığı, kabul ve kararlılık terapisi.