Kemeraltı'nı Belgelemek: 2300 Yıllık Bir Mirasın Dünü, Bugünü, Yarını

Alpaslan H. İ.

UPMİTAK Ulusal Planlama Mimarlık ve Tasarım Akademik Kongresi, İzmir, Turkey, 22 - 23 November 2025, vol.1, pp.1-13, (Full Text)

Publication Type: Conference Paper / Full Text
Volume: 1
City: İzmir
Country: Turkey
Page Numbers: pp.1-13
Open Archive Collection: AVESIS Open Access Collection
Dokuz Eylül University Affiliated: Yes

Abstract

Bu bildiri kentlilerin kent tarihi hakkındaki donanımlarını dijital olanakların kullanılması yolu ile arttırılması yönündeki bir proje kapsamında ulaşılan bilgilerin değerlendirilmesini içermektedir. Proje İzmir kent merkezinde yer alan çarşı bölgesinin, diğer adıyla Kemeraltı’nın kentin bu alana taşınmasından günümüze kadar olan yaklaşık 2.300 yıllık sürecin geleneksel ve yenilikçi yöntemlerin bir arada kullanıldığı bir biçimle aktarılmasını hedeflemektedir. Bu bağlamda güncel alan çekimleri ve uzman röportajları bilgisayar ortamında üretilen modellemelerle desteklenmiş, bugün deneyimlenmesi mümkün olmayan kentsel ve topografik durumlar görünür hale getirilmiştir. Bu süreçte toplanan bilgiler ile deneyimlenen söz konusu yöntemin değerlendirilmesi bu bildiri kapsamında aktarılacaktır.

Yaklaşık 2.300 yıldır neredeyse aralıksız olarak benzer bir işlevle kullanılan Kemeraltı bölgesi bu özelliği ile dünyada eşine nadir rastlanacak bir karaktere sahiptir ancak bu durum özellikle 20. yüzyılın sonlarından itibaren mekânsal algılardaki ve alışveriş alışkanlıklarındaki değişimlerle tehdit altındadır. Roma döneminin agorası zamanla Osmanlı döneminin çarşısına dönüşmüş, ticaret işlevi Cumhuriyet döneminde de devam etmiştir. Ancak son onyıllardaki gelişmeler, özellikle adliyenin alandan ayrılması, valilik veya belediye gibi kurumların bazı işlevlerini bölgeden taşıması ve kültür sanat mekanlarındaki azalma bölgenin kent merkezi algısını ve çekiciliğini önemli ölçüde zayıflatmıştır. Bunun yanı sıra gelişen teknoloji ve kent içerisinde kontrolsüzce açılan alışveriş merkezlerinin kentlilerin alışveriş alışkanlıklarını ve mekanlarını değiştirmesiyle Kemeraltı gittikçe artan bir çöküntü bölgesi olma tehdidiyle karşı karşıya kalmıştır. Bu bağlamda bildiri kapsamında Kemeraltı’nın binlerce yıldır süren işlevinin aşınarak çöküntü bölgesi haline gelmemesi için uygulanabilecek strateji ve eylemler sunulacaktır.

Bu bildiri Dokuz Eylül Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından Kemeraltı Bölgesinin Tarihi, Kültürel ve Mimari Zenginliğinin Belgelenmesi ve Tanıtılması Amaçlı Tarih Boyunca Kemeraltı Belgeseli Projesi başlıklı ve 2021.KB.FEN.027 numaralı proje ile desteklenmiştir.