Dilbilim Alanında Gerçekleştirilen Lisansüstü Çalışmalarda Güncel Akademik Eğilimler: Dar ve Geniş Oylumlu Alt Alanlar ve Dağılımları

Akkuş Ç., Can Ö.

International Conference on Recent Academic Studies, Konya, Türkiye, 4 - 05 Mart 2025, ss.389-3944, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Konya
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.389-3944
  • Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Dilbilim, betimleyici ve genel; artsüremli ve eşsüremli; kuramsal ve uygulamalı; dar oylumlu ve
geniş oylumlu olmak üzere çeşitli ikili ayrımlarla ele alınmaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de 2019-2024
yılları arasında tamamlanmış lisansüstü tezler üzerinden dilbilimin dar ve geniş oylumlu alt alanlardaki
güncel akademik eğilimleri incelenmektedir. Dar oylumlu alt alanlar dilin içyapısını çözümleyen
Sesbilim, Biçimbilim, Sözdizim ve Anlambilim alt alanlarına odaklanırken, geniş oylumlu alt alanlar dili
toplumsal, bilişsel ve kültürel bağlamlarda değerlendirir. Bu çalışmada dar ve geniş oylumlu alt alanlara
yönelik eğilimleri ortaya koymak için Yükseköğretim Kurulu’nun Ulusal Tez Merkezi’nden elde edilen
veriler doğrultusunda 149 lisansüstü tez incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, dar oylumlu alt
alanlarda en sıklıkla Sözdizim (%49,01) üzerine yoğunlaşılırken, Biçimbilim (%25,4), Anlambilim
(%13,7) ve Sesbilgisi/Sesbilim (%11,7) bu alanı takip etmektedir. Dar oylumlu dilbilim araştırmalarında
Sözdizim çalışmalarının diğer alanlara kıyasla daha sık çalışılmasının, doğal dil işleme ve yapay zekâ
uygulamalarına yönelik akademik ilginin bir yansıması olduğu düşünülmektedir. Geniş oylumlu alanlarda
ise en sık çalışılan konu Uygulamalı Dilbilim (%28,5) olup bunu Toplumdilbilim (%15,3), Söylem
Çözümlemesi (%12,2) ve Psikodilbilim (%11,2) izlemektedir. Bu bulgu da son yıllarda geniş oylumlu
dilbilim araştırmalarında uygulamalı ve toplumsal yönelimlerin öne çıktığını göstermektedir. Dilbilim
alanında gerçekleştirilen lisansüstü çalışmaların güncel akademik yönelimlerini çözümleyen
çalışmamızın, gelecekte yapılacak araştırmaların stratejilerini biçimlendirmeye katkı sağlayacağı
düşünülmektedir.