Akademik Veri Yönetim Sistemi
PEROKSİZOMAL HASTALIKLAR SEMPOZYUMU, Ali Dursun,Özlem Ünal Uzun, Editör, Türkiye Klinikleri Yayınevi, Ankara, ss.57-64, 2025
Kolesterolden safra asitlerinin üretimi sürecinin son basamakları peroksizomlarda gerçekleşir. Bu süreçte rol alan transport proteinler veya enzimlerin genetik eksikliklerinde safra asit sentezi gerçekleşemez ve bazı klinik bulgulara yol açar. Peroksizomal safra asit sentez bozuklukları transport protein eksikliği (ABCD3), AMACR eksikliği, yağ asidi oksidasyon basamaklarında bozukluk (ACOX2, DBP ve SCPx eksikliği), safra asit konjugasyon defektleri (BAAT ve BACL eksikliği) olmak üzere dört kategoride sınıflandırılabilir. Klinik bulgular yenidoğan döneminden erişkin yaşa kadar çok geniş bir yelpazede seyretse de yenidoğan döneminde kolestaz, daha sonraki dönemlerde karaciğer fonksiyon bozukluğu, hepatosplenomegali, nöropsikiyatrik bulgular, ensefalopati, rabdomiyoliz, hipoglisemi, endokrin bozukluklar, dismorfik bulgular görülebilir. Hastalıkların tanısında peroksizomal metabolitlerde anormallikler ve safra asit ara metabolitlerinde birikme görülür. Ancak son yıllarda tanı genetik çalışmalarla konulmaktadır. Peroksizomal safra asit metabolizması bozukluklarının büyük kısmında etkili tedavi bulunmamaktadır. Ancak az sayıda hasta yayınlanmakla birlikte, AMACR eksikliğinde fitanik ve pristanik asitten kısıtlı diyetle birlikte kolik asit, safra asit konjugasyon defektlerinde de glukokolik asit tedavileri kullanılmaktadır.
The final stages of bile acid synthesis from cholesterol occur within peroxisomes. Genetic deficiencies in transport proteins or enzymes involved in this metabolic pathway may impair bile acid synthesis, leading to a range of clinical manifestations. Peroxisomal bile acid synthesis disorders are associated with defects in transport proteins such as ABCD3, enzymatic deficiencies including AMACR, abnormalities in fatty acid β-oxidation pathways involving enzymes such as ACOX2, DBP, and SCPx, and bile acid conjugation defects related to BAAT and BACL. Although the clinical presentation can vary widely, ranging from the neonatal period to adulthood, common features include neonatal cholestasis and, at later stages, hepatic dysfunction, hepatosplenomegaly, neuropsychiatric symptoms, encephalopathy, rhabdomyolysis, hypoglycemia, endocrine abnormalities, and dysmorphic features. During diagnostic evaluation, abnormalities in peroxisomal metabolites and accumulation of intermediate bile acid metabolites are frequently observed. However, genetic testing has become the mainstay for definitive diagnosis in recent years. At present, effective treatment is lacking in most peroxisomal bile acid metabolism disorders. Nevertheless, a limited number of case reports have suggested that in patients with AMACR deficiency, a diet restricted to phytanic and pristanic acids combined with cholic acid supplementation may be beneficial, whereas in patients with bile acid conjugation defects, glycocholic acid therapy has been employed.