Akademik Veri Yönetim Sistemi
6th International Congress on Architecture and Cultural Heritage in Tourism, Baku, Azerbaycan, 16 - 18 Ekim 2025, ss.39-40, (Özet Bildiri)
Kültürel önem kavramı, yerleşim ile ilişkilendirilen ve korunması gereken değerler bütününü ifade etmektedir. Kültürel mirasın bütüncül korunmasında toplumun rolü göz önüne alındığında, ziyaretçilerin bir yerleşimin korunmaya değer olduğunu algılaması, korunmasına yerel/ulusal ölçekte dahil olabilmesinin birinci adımıdır. Koruma-gelişme ikileminde kalmış tarihi bir yerleşim olan Eski Foça, cazip bir turizm merkezi haline gelmesi ile çok fazla ziyaret edilmeye başlanmış ancak kültürel öneminin algılanması konusunda yetersiz kalmıştır. Bölgenin mimari karakterini ve geleneksel kent dokusunu tanımlayan mevcut ve kaybolmuş miras değerleri; nüfus artışı, yeni yapılaşma ve hatalı plan kararları sonucu yok olma tehdidi altında kalmıştır ve toplumsal farkındalık eksikliği bu tehdidi zamanla daha da güçlendirmektedir. Eski Foça’nın tarih boyunca birçok uygarlık tarafından yerleşim görmesine rağmen ulusal ve uluslararası ilişki potansiyellerinin yeterince değerlendirilememesi, bilinçsiz şekilde ziyaret edilmesinde önemli etkenlerden biridir. Bu problemlerin çözümüne katkı konulması için, miras değerlerinin ortak bir çaba ile korunmasını önemseyen bir model olarak kültürel rotalar seçilmiştir. Kültürel rotalar, bölgede yerel halkın kimlik ve aidiyetini güçlendirerek kültürel mirasın korunmasını teşvik etmesinin yanı sıra bölgenin kültürel değerlerinin ziyaretçilerle paylaşılmasını ve tanıtılmasını sağlayarak kültür turizmine de önemli katkılarda bulunmaktadır. Bu kültürel etkileşim, rota kapsamında düzenlenen eğitim programları, etkinlikler ve atölyeler ile koruma çabalarını desteklerken turizm gelirlerini de artırarak yerel ekonomiyi güçlendirmektedir. Böylece kültürel miras değerlerinin yerinde algılanabilmesi ve korunabilmesi için bakım ve onarımının finanse edilmesi de kolaylaşmaktadır. Bu bilgiler ışığında, yerleşimin mevcut kültürel rotalara dahil olma potansiyelinin ortaya çıkarılması ve dahil olabileceği rota önerileri geliştirilmesi üzerine bir çalışma yapılmıştır. Özellikle Batı Akdeniz kentleri ile ortak değerlere sahip olan Eski Foça’nın kültürel önemi uluslararası rehber belgeler eşliğinde irdelenerek kültürel rotalara hangi değerler üzerinden eklemlenebileceği araştırılmıştır. Bu çalışmanın, bölgenin sürdürülebilir gelişimine katkı sağlaması, turizmin bölgedeki olumsuz etkilerini en aza indirerek doğal ve kültürel kaynaklar için bilinçli bir kullanım modeli sunması, ulusal/uluslararası ilişkileri güçlendirerek yeni fon ve projelere erişimi kolaylaştırması öngörülmektedir.
“Cultural significance” refers to the set of values that must be preserved associated with a settlement. Considering the role of society in the holistic conservation of cultural heritage, visitors' perception that a settlement is worthy of preservation is the first step towards their involvement in its conservation. Eski Foça, a historic settlement caught in the conservation-development dilemma, has become a popular tourist destination but has fallen short to raise awareness of its cultural significance. Heritage values defining the architectural character and traditional urban fabric of the region are under threat of extinction and the lack of social awareness is gradually strengthening this threat. Although Eski Foça has been settled by many civilizations throughout history, the failure to evaluate its national and international relationship potential is a significant reason for its unconscious visitation. Cultural routes have been chosen as a model that emphasises the joint effort to preserve heritage values in order to contribute to the solution of these problems. Cultural routes not only promote the preservation of cultural heritage by strengthening the identity and sense of belonging of the local population in the region, but also make significant contributions to cultural tourism by sharing and promoting the region’s cultural values with visitors. This cultural interaction supports conservation efforts through educational programs, events, and workshops organized within the scope of the route, while also boosting tourism revenues and streghtening the local economy. In light of this information, a study was conducted to reveal the settlement's potential for inclusion in existing cultural routes and to develop route proposals for its possible inclusion. The cultural significance of Eski Foça, which shares common values with Western Mediterranean cities especially, was examined with the help of international guide documents to investigate which values could be incorporated into cultural routes. This study is expected to contribute to the sustainable development of the region, minimize the negative effects of tourism in the region and facilitate access to new funds and projects by strengthening national/international relations.