Yapay Zekâ Destekli Deney Tasarımı Sürecinde Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Üretken Yapay Zekâ Kullanım ve Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi
17. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi (UFBMEK 2026), Muğla, Türkiye, 2 - 04 Eylül 2026, ss.524-525, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Muğla
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.524-525
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ desteği ile deney tasarlayan fen bilimleri öğretmen adaylarının üretken yapay zekâ kullanım ve yeterlik düzeyleri ile yapay zekâ kullanımına yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırma, karma yöntem yaklaşımı doğrultusunda yürütülmüştür. Nicel boyutta ön deneysel desenlerden tek grup ön test-son test deseni kullanılmış; nitel boyutta ise öğretmen adaylarının yapay zekâ kullanımına yönelik görüşleri tam yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, İzmir’de bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 32 fen bilimleri öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri Arslankara ve Usta (2024) tarafından geliştirilen Üretken Yapay Zekâ Kullanım ve Yeterlik Ölçeği ile toplanmıştır. Beşli Likert tipindeki ölçek, yapay zekâ kullanım yeterliği ve yapay zekâ destekli öğrenme motivasyonu olmak üzere iki alt boyuttan ve toplam 19 maddeden oluşmaktadır. Nitel veriler ise uygulama süreci sonunda uygulanan tam yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırma bulguları, katılımcıların uygulama sonrasında yapay zekâ kullanım yeterliği, yapay zekâ destekli öğrenme motivasyonu ve toplam ölçek puanlarında artış olduğunu göstermiştir. Ancak Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi sonuçlarına göre ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>.05). Nitel bulgular, öğretmen adaylarının yapay zekâ destekli deney tasarımı sürecini genel olarak olumlu değerlendirdiklerini göstermekte bununla birlikte yapay zekânın farklı bakış açıları sunma, deney tasarımını geliştirme ve süreci kolaylaştırma açısından katkı sağladığını düşündüklerini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, yapay zekâ çıktılarının doğruluğunun sorgulanması gerektiği ve bilinçli kullanımın önem taşıdığı yönünde görüşler de belirlenmiştir. Sonuç olarak, yapay zekâ destekli deney tasarımı sürecinin öğretmen adaylarının üretken yapay zekâ kullanım ve yeterlik düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir değişim oluşturmadığı, ancak yapay zekâ kullanımına yönelik farkındalıklarını ve süreç hakkındaki olumlu değerlendirmelerini desteklediği belirlenmiştir. Gelecek araştırmalarda daha geniş örneklemler ve uzun süreli uygulamalarla üretken yapay zekâ kullanım süreçlerinin ayrıntılı biçimde incelenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Deney tasarımı, fen bilimleri öğretmen adayları, üretken yapay zekâ, yapay zekâ destekli öğrenme, yapay zekâ kullanım yeterliği.