Akademik Veri Yönetim Sistemi
XXV. Ulusal Klinik Biyokimya Kongresi, Antalya, Türkiye, 08 Mayıs 2025, ss.182, (Özet Bildiri)
PROPOFOL İNFÜZYONU SONRASI İNDÜKLENEN AKUT HİPERTRİGLİSERİDEMİ Selda Emir, Tunahan Hakkı Ecevit, Emine Pınar Tuncel, Özlem Gürsoy Doruk Dokuz Eylül Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı, İzmir Amaç: Paratiroid adenomu nedeniyle total tiroidektomi ameliyatı yapılan hastanın parathormon (PTH) düzeyini belirlemek için gönderilen intraoperatif serum örneklerinin makroskobik olarak iki saat önce gönderilen preoperatif numunesine göre yoğun lipemik görünmesinin olası sebeplerinin ortaya konması amaçlandı. Yöntem: İntraoperatif Parathormon (i-PTH) düzeyinin ölçümü paratiroid adenomunun rezeksiyonundan sonra PTH üretimindeki azalmanın saptanması amacıyla kullanılmaktadır. İntraoperatif olarak iki veya daha fazla örnek en az 5-10 dakika aralar ile alınarak i-PTH analizi yapılmaktadır. Bu süreç laboratuvara önceden bildirildiği için laboratuvar çalışanı planlı olarak aynı gün içinde o hastaya ait gönderilecek preoperatif, intraoperatif ve postoperatif numuneleri takip ederek en hızlı şekilde doğru sonuç raporlamaya gayret eder. Hastanın bu şekilde laboratuvarımıza ulaşan serum örnekleri arasında görsel olarak farklılıklar değerlendirildi. İ-PTH ölçümü için gelen numunelerin preoperatif numuneden daha bulanık-lipemik görünümde olması üzerine lipemi, ikter, hemoliz (LIH) indeksleri çalışıldı. Ardından hastanın serum örneklerinden trigliserid, total kolesterol, HDL-Kolesterol ve LDL-Kolesterol düzeyleri de ölçüldü. Bulgular: Lipemi indekslerinin intraoperatif gönderilen iki numunede de (+3, +2) preperatif (0) ve postoperatif (0) numunelere göre yüksek olduğu görüldü. Lipemi indeksindeki bu artışın trigliserid düzeyindeki artıştan kaynaklandığı da lipid profili sonuçları ile gösterildi. Preoperatif numunede 66 mg/dL olarak ölçülen trigliserid düzeyi, intraoperatif numunelerde sırasıyla 1141 mg/dL ve 988 mg/dL, postoperatif numunede ise 76 mg/dL olarak ölçüldü. Hastanın epikrizi incelendiğinde ameliyat sırasında anestezik madde olarak propofol kullanıldığı ve hastadaki akut hipertrigliserideminin propofol infüzyonuyla ilişkili olabileceği düşünüldü. Sonuç: Propofol, hızlı ve kısa etkili intravenöz hipnotik bir ilaç olup yetişkin ve pediatrik popülasyonda genel anestezinin indüksiyonu ve idamesinde, ventilasyon uygulanan yoğunbakım üniteleri, gastrointestinal endoskopi ve acil serviste sedasyon amaçlı yaygın kullanım alanına sahiptir. Lipemi, propofol infüzyonunun nadir görülen bir yan etkisi olup kanda trigliserid artışı ile kendini gösterir. Propofol infüzyon sendromu (PRİS) hiperlipidemi, açıklanamayan metabolik asidoz, rabdomiyoliz, hiperkalemi, hepatomegali, böbrek yetmezliği, aritmi, elektrokardiyografide değişiklikler ve hızlı ilerleyen kalp yetmezliğinin çeşitli kombinasyonlarından oluşmaktadır. Yapısal olarak ko-enzim Q'ya benzeyen propofol, kompleks I ve II’den kompleks III'e elektron akışını engelleyerek, çok yüksek dozlarda kompleks IV'ün aktivitesini doğrudan inhibe ederek solunum zincirini bloke eder. Bu durum metabolik asidoz, rabdomiyoliz, hiperkalemi, hepatik ve renal yetmezlik ve yaşamı tehdit eden aritmilere yol açar. Propofol yağ asidi oksidasyonunun doğrudan engellenmesi ve mitokondriye serbest yağ asidi girişinin inhibisyonu yoluyla serbest yağ asidi metabolizmasını bozar ve yüksek yağ içeriği nedeniyle lipoprotein lipazın kapasitesinin aşılması sonucu yağ asitlerinin hücresel alımını azaltır. Bunun sonucunda hipertrigliseridemi görülür. Bu çalışmada propofol anestezisi alan hastanın serumundaki hipertrigliserideminin 12 saat sonra düzeldiği tespit edilmiştir. Lipemi tablosu; PRİS’in erken habercisi olmasının yanı sıra çoğu test için interferansa yol açması nedeniyle propofol anestezisi alan hastaların laboratuvar sonuçları raporlanırken bu açıdan dikkatli olunması gerektiğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Hipertrigliseridemi, lipemi, propofol, propofol infüzyon sendromu