Akademik Veri Yönetim Sistemi
16. İstanbul Aile Hekimliği Kongresi, İstanbul, Türkiye, 12 - 13 Aralık 2025, ss.64, (Özet Bildiri)
Gecikmiş
Tanı Olgusu: HbA1c ve AKŞ Ölçümünün Önemi
Yazarlar:
Birkan
BAYRAK¹,
Halil Şehitlioğulları¹, Nisa Güven Kaplan¹
Prof.
Dr. Nilgün ÖZÇAKAR¹
Dokuz
Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı, İzmir
•
Bağlam
Diyabetes mellitus sık görülen, mortalite ve morbiditesi yüksek bir kronik
hastalıktır. Erken tanı; kardiyovasküler, renal ve mikrovasküler
komplikasyonları önlemede kritik öneme sahiptir. Aile hekimliği birimleri,
riskli bireyleri uzun süreli izleyen, bu nedenle diyabet taramasında kilit
konumdaki basamaktır. Bu olgu, çoklu kardiyovasküler risk faktörü olan bir
hastada HbA1c ve açlık kan şekeri (AKŞ) ile yapılması gereken taramanın
yıllarca atlanmasının sonuçlarını göstermektedir.
•
Yöntemler – Vaka/Deneyimin Açıklaması
İ.E., 57 yaşında erkek hasta 07.10.2025’te aile hekimliğine rutin ilaç yazdırma
amacıyla başvurur. Uzun süredir biyokimyasal tetkik yapılmadığı görülerek HbA1c
ve AKŞ istenir; sonuçlarda HbA1c %14, AKŞ 495 mg/dL saptanır ve hasta acile
sevk edilir. Acilde insülin gerektiren diyabetes mellitus, akut böbrek hasarı
ve hiponatremi ön tanılarıyla yatırılır, tedavi sonrası taburcu edilir.
Hastanın sistemden geçmişe dönük incelemesinde hastanın son 5–6 yılda
aterosklerotik kalp hastalığı, hipertansiyon, hiperlipidemi, kalp yetmezliği ve
KOAH tanılarıyla defalarca kardiyoloji ve diğer polikliniklere başvurduğu, dört
kez koroner girişim geçirdiği; buna rağmen 2017’de HbA1c %5,9 kaydından sonra
herhangi bir diyabet taraması yapılmadığı görülür.
•
Özgünlük
Olgu, çok yüksek kardiyovasküler riske ve çoklu başvuruya rağmen hem birinci
hem ikinci basamakta diyabet taramasının sistematik olarak ihmal edilmesini
göstermesi açısından özgündür.
•
Alınan Dersler ve Gelecekteki Çıkarımlar
Koroner arter hastalığı, hipertansiyon, hiperlipidemi, obezite gibi risk
faktörleri olan tüm hastalarda aile hekimliği ve hastane polikliniklerinde
yıllık HbA1c/AKŞ taramasının standart protokol hâline getirilmesi
gerekmektedir. Elektronik hatırlatıcılar ve kronik hastalık izlem formlarına
yerleştirilecek “yılda en az bir HbA1c veya AKŞ” uyarıları, bu tür gecikmiş
tanıları azaltabilir. Olgu, birinci basamakta bütüncül bakış ve sürekliliğin
önemini vurgulamaktadır.
•
Tartışma
Mevcut kılavuzlar yüksek riskli bireylerde düzenli diyabet taramasını
önermesine rağmen, zaman kısıtı, tek probleme odaklanma ve alışkanlıklar
nedeniyle tarama atlanabilmektedir. Bu durum, ileri derecede hiperglisemiyle
ortaya çıkan gecikmiş tanılara yol açmaktadır.
•
Sonuç
Bu vaka, basit ve ulaşılabilir testlerin sistematik kullanılmamasının diyabet
tanısını yıllarca geciktirebileceğini göstermektedir. Tarama süreçlerinin
güçlendirilmesi, komplikasyonların ve sağlık sistemi yükünün azaltılmasına
katkı sağlayacaktır.
İletişim:
Birkan BAYRAK
DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP
FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI, İZMİR
Tel: 05435950494
E-Posta: dr.birkanbayrak@gmail.com
Delayed Diagnosis Case: The Importance of HbA1c and Fasting Blood Glucose Measurement
Authors: Birkan BAYRAK¹, Halil Şehitlioğulları¹, Nisa Güven Kaplan¹
Prof. Dr. Nilgün ÖZÇAKAR¹
Dokuz Eylül University Faculty of Medicine, Department of Family Medicine, İzmir
• Context
Diabetes mellitus is a common chronic disease with high mortality and morbidity. Early diagnosis is critically important in preventing cardiovascular, renal, and microvascular complications. Family medicine units are key steps in diabetes screening, as they monitor at-risk individuals for extended periods. This case demonstrates the consequences of neglecting HbA1c and fasting blood glucose (FBG) screening for years in a patient with multiple cardiovascular risk factors. • Methods – Case/Experience Description
I.E., a 57-year-old male patient, presented to his family physician on October 7, 2025, for a routine prescription. It was noted that no biochemical tests had been performed for a long time, so HbA1c and fasting blood glucose were ordered. The results showed HbA1c of 14% and fasting blood glucose of 495 mg/dL, and the patient was referred to the emergency room. He was admitted to the emergency room with preliminary diagnoses of diabetes mellitus requiring insulin, acute kidney injury, and hyponatremia, and was discharged after treatment. A review of the patient's medical history revealed that he had repeatedly visited cardiology and other clinics in the last 5-6 years with diagnoses of atherosclerotic heart disease, hypertension, hyperlipidemia, heart failure, and COPD, and had undergone four coronary interventions. Despite this, no diabetes screening had been performed since his HbA1c was recorded as 5.9% in 2017. • Originality
This case is unique in that it demonstrates the systematic neglect of diabetes screening in both primary and secondary care, despite very high cardiovascular risk and multiple referrals.
• Lessons Learned and Future Implications
Annual HbA1c/FAST Blood Glucose (FBG) screening should be made a standard protocol in family medicine and hospital outpatient clinics for all patients with risk factors such as coronary artery disease, hypertension, hyperlipidemia, and obesity. Electronic reminders and "at least one HbA1c or FBG test per year" alerts placed on chronic disease monitoring forms can reduce such delayed diagnoses. The case highlights the importance of a holistic approach and continuity in primary care. • Discussion
Although current guidelines recommend regular diabetes screening in high-risk individuals, screening can be skipped due to time constraints, focusing on a single problem, and habits. This leads to delayed diagnoses with severe hyperglycemia. • Conclusion
This case shows that the lack of systematic use of simple and accessible tests can delay diabetes diagnosis for years. Strengthening screening processes will contribute to reducing complications and the burden on the healthcare system.
Contact:
Birkan BAYRAK
DOKUZ EYLÜL UNIVERSITY FACULTY OF MEDICINE, DEPARTMENT OF FAMILY MEDICINE, IZMIR
Tel: 05435950494
Email: dr.birkanbayrak@gmail.com