Research Information System
10. BUHASTER kongresi, Antalya, Turkey, 9 - 13 November 2022, vol.1, no.1, pp.249-250, (Summary Text)
Enfeksiyon Hastalıkların Araştırmalarında Deney Hayvanı Seçimi ve Laboratuvarının Biyogüvenlik Düzeyi
Canberk Yılmaz1
, Şükran Köse1
, Osman Yılmaz2
1
Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi
2
Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi
Araştırmacılar, bilimsel araştırma soru ve hipotezlerini test etmek için farklı araştırma yöntemleri kullanmaktadırlar.
Bilimsel araştırma yöntemleri deneysel ve gözlemsel araştırma yöntemleri olarak iki grupta toplanabilir. Deneysel
araştırma, tabiatta olmuş ya da olması muhtemel olayları laboratuvar şartlarında kontrollü olarak tekrar ortaya
koyulmasıdır. Deneysel araştırmalarda in vivo ve in vitro modeller olarak ikiye ayrılır. İn vivo modeller: hayvan
modelleri ( fare, sıçan, kobay) ve model organizmalardır ( maya, sinek). Deneysel araştırmaları içinde hayvan modelleri
çok özel bir yeri vardır. Enfeksiyon hastalıklarda hastalığın patogenezini, tedavi ve korunması araştırmalarında
hayvan modelleri yeri tartışılmaz. Enfeksiyon hayvan modeli seçiminde, insanda görülen patoloji ve semptomları
en iyi taklit eden hayvan modeli tercih edilmelidir. Doğal olarak birçok konakçı biyolojik ajanlara karşı doğal olarak
dirençlidir. Deneysel olarak seçilen türü enfekte edebilmesi için konakçının duyarlı olması gerekir. Bu nedenle
deneysel enfeksiyon hayvan modellerinde konakçı duyarlılığı her zaman önemli bir sınırlılıktır. Bununla beraber son
yıllarda deneysel enfeksiyon hayvan modelleri için tür engelini aşmak için tür içinde genetiği değiştirilmiş hayvan
modeli kullanmak çok önemli bir gelişme olmuştur. Doğal olarak biyolojik ajana duyarlı olmayan hayvan türünü
genetiği değiştirilerek duyarlı hale getirilmiştir. Böylece doğal olarak dirençli tür genetiği değiştirilerek duyarlı
hale getirilmiş ve yüksek model başarısı ulaşılmaktadır. Böylece 3R hayvan etiğine daha az hayvan kullanılması (
reduction) uyulması açısından da önemlidir. SARS CoV-2 pandemisinde genetiği değiştirilmiş fare modeli kullanılması
bu durumun en önemli örneğini oluşturmaktadır. Biyolojik ajanlar ve onların ürünleri ile laboratuvarda çalışırken
insan, hayvan ve çevre sağlığını korumak için çalışılan ajanın özelliğine göre biyogüvenlik önlemleri almak gerekir.
Biyolojik ajanların tipine göre onların laboratuvar ortamında üretilmesi, identifikasyonu, ilaç ve aşı araştırmalarının
yapıldığı biyogüvenlik seviyesi yüksek laboratuvarlar olması gerekir. Biyolojik ajanların deneysel hayvan modelleri
araştırmalarını biyogüvenlik hayvan laboratuvarları ( Animal Biosafety Level –ABSL) kullanılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelime: Biyolojik Ajanlar, Hayvan modeli seçimi, Hayvan Biyogüvenlik Laboratuvarları