Akademik Veri Yönetim Sistemi
16. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi (UFBMEK-2024), Edirne, Türkiye, 4 - 07 Eylül 2024, (Yayınlanmadı)
Kimyasal maddelerin bilinçsizce kullanımı
nedeniyle dünyamızdaki çevre kirliliği giderek artmaktadır. Çevre kirliliğinin
önlenmesinde doğaya zararlı kimyasalların kullanımının azaltılması kadar
toplumun çevre kirliliğine neden olan kimyasallar ve Yeşil Kimya
(Sürdürülebilir Kimya) hakkında farkındalık kazanması gerekmektedir. Bu
farkındalığı topluma kazandıracak kişilerden önde gelen bireyler ise ileride
kimya öğretmeni olacak kimya öğretmen adaylarıdır. Kimya öğretmen adaylarına bu
farkındalığın kazandırılacağı en etkili ortamlar ise laboratuvarlardır.
Eğitimcilerin önemli bir kısmı yeşil kimya farkındalığını oluşturmanın anlamlı
öğrenmeye hizmet eden laboratuvar faaliyetleri ile mümkün olduğunu ileri
sürmektedir (Burmeister, Rauch ve Eilks, 2012; Günter, Akkuzu ve Alpat, 2017; Karpudewan, Roth ve
Ismail, 2015). Dolayısıyla
kimya öğretmen adaylarının aldıkları laboratuvar derslerinin sürdürülebilirlik
çerçevesinde ele alınması ve bu bağlamda adaylara Yeşil Kimya hakkında
farkındalık kazandırılması son derece önemlidir. Yeşil kimyanın çeşitli disiplinlerle ilişkili
bir konu olması STEM gibi çeşitli disiplinleri bir araya getiren yaklaşımları
ön plana çıkarmaktadır. Özellikle laboratuvar uygulamalarında STEM yaklaşımını kullanmak
çok disiplinli bir yapının sistematik hale getirilmesini sağlar ve
laboratuvarlarda yeşil kimya disiplinini anlamayı kolaylaştırır.
Buradan
hareketle bu araştırmada STEM temelli laboratuvar etkinliklerinin
kimya öğretmen adaylarının STEM ve Yeşil Kimya farkındalıkları üzerindeki
etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın
örneklemini İzmir ilinde bulunan bir üniversitenin Eğitim Fakültesi
bünyesindeki Kimya Eğitimi Anabilim dalında öğrenimine devam etmekte olan 3.
sınıf kimya öğretmen adayları oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak zihin haritaları
ve odak grup görüşme soruları kullanılmıştır. Araştırma deseni olarak karma
araştırma desenlerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın
nicel kısmı tek grup öntest-sontest deneysel desen yönteminden oluşmakta ve
nicel kısımda zihin haritaları veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Nitel
kısmında ise odak grup görüşmesinden yararlanılmıştır. Zihin haritaları ile
kimya öğretmen adaylarının zihinlerinde var olan “STEM” ve “Yeşil Kimya” kavramları
ile ilgili nasıl ve ne derecede farkındalık
kazandıkları, kazandıkları bu farkındalığı zihinlerinde nasıl yapılandırdıkları
betimsel olarak ortaya çıkarılmıştır.
Bu amaç doğrultusunda uygulama öncesinde ve sonrasında STEM ve Yeşil Kimya ile
ilgili zihin haritaları çizdirilmiştir. Öğretmen adaylarının çizdikleri zihin
haritaları D'Antoni, Zipp ve Olson (2009)
tarafından geliştirilen puanlama sistemi ile analiz edilmiştir. Araştırma
sonucunda kimya öğretmen adaylarının STEM ve Yeşil Kimya ile ilgili
kavramlarının geliştiği tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmada adayların öğretmen
olduklarında gelecek nesillere bu konulardaki farkındalık kazanmalarına yardımcı
olacağına dair sonuçlar elde edilmiştir. Ek olarak gerçekleştirilen bu araştırma BAP projesi
kapsamında (Proje No:SYL-2024-3461) desteklenmektedir.