Çöp Şiş Kebabının Selçuk'ta Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

Yıldız İ.

Selçuk Disiplinlerarası Bakış, eda avcı,çağdaş sunna, Editör, Çizgi, Konya, ss.9-252, 2024

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2024
  • Yayınevi: Çizgi
  • Basıldığı Şehir: Konya
  • Sayfa Sayıları: ss.9-252
  • Editörler: eda avcı,çağdaş sunna, Editör
  • Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

DÜNDEN BUGÜNE SELÇUK ÇÖP ŞİŞ KEBABI

1.GİRİŞ

Çöp şiş kebabının 19.yüzyılın ikinci yarısında bir demiryolu yiyeceği olarak bugünkü adı Selçuk olan Ayasuluk’ta doğduğunu ve zaman içinde Aydın-İzmir demiryolu güzergahı üzerinde gelişerek hem ülke hem de ülke sınırları dışında adını duyuran en ünlü yol üstü lezzetlerimizden biri olduğunu söylemek mümkündür. Osmanlı Devleti’nin ilk ulaşım şebekesi olan İzmir-Aydın demiryolu yapımında görev alan yabancı mühendislerin farklı yemek kültürleri nedeniyle geçmiş zamanlarda zorluklar yaşadıkları bilinmektedir. Bu nedenle beslenme konusunu günlerce düşünmüşler ve riski en az olan yemeğin çubuklara taktıkları etleri ateşte pişirerek tüketmek olduğunu bulmuşlardır. İngiliz mühendislerin sürekli bu etleri yediğini gören Egeliler bu yemeği zamanla kendileri yaparak satmaya başlamışlardır (Demirpençe, vd., 2019:30). Çöp şiş kebabının ticari bir ürün olarak ilk kez 1940’lı yılların başında İzmir-Aydın demiryolu üzerindeki Selçuk tren istasyonunda satılmaya başlandığı görülmektedir.1950 sonrası karayolu taşımacılığının gelişmesiyle birlikte Denizli, Aydın ve İzmir’i birbirine bağlayan devlet karayolu üzerinde onlarca dinlenme tesisi açılmış, bu tesislerin en lezzetli yiyeceği de hazırlanış ve sunum kolaylıkları nedeniyle çöp şiş kebabı olmuştur denilebilir.

Yerel halk tarafından demiryolu inşaatında çalışan İngiliz mühendislerin yemek ihtiyaçlarından ortaya çıktığı ileri sürülse de Türklerin ete dayalı beslenme biçimlerine bakıldığında aslında çöp şiş formunda yapılan benzeri yiyeceklerin yüzyıllar boyunca çok değişik mecralarda çok farklı isimlerle hazırlanıp tüketildiği bilgisine ulaşılmaktadır. Yaşadıkları coğrafi bölgenin de etkisiyle beslenmelerini ağırlıklı olarak hayvansal ürünlerden sağlayan Orta Asya Türkleri, önem sırasına göre at, koyun, keçi ve diğer büyük baş hayvan etlerini mutfaklarında kullanmaktaydılar. Orta Asya Türklerinde, “av hayvanları” önemli bir yer teşkil etmektedir (Alpargu, 2008: 24; Argıllı, 2005; Erdi ve Tuğba, 2005: 600).