Türkiye’ye Giriş Noktalarına Uzaklığın Yurt Dışından Gelen Göçün Mekânsal Dağılımı Üzerindeki Etkisi: Mekânsal Ekonometrik Bir Analiz

Topsakal S., Özkarademir J., Kiren Gürler Ö.

23. Uluslararası Ekonometri, Yöneylem Araştırması ve İstatistik Sempozyumu, Manisa, Turkey, 17 - 19 September 2026, pp.45, (Summary Text)

Publication Type: Conference Paper / Summary Text
City: Manisa
Country: Turkey
Page Numbers: pp.45
Open Archive Collection: AVESIS Open Access Collection
Dokuz Eylül University Affiliated: Yes

Abstract

Göç, günümüzde yalnızca bireysel tercihlere dayanan bir nüfus hareketliliği olmaktan çıkarak savaş, çatışma, güvenlik sorunları ve sosyoekonomik eşitsizliklerin etkisiyle küresel ölçekte önem taşıyan bir olgu hâline gelmiştir. Özellikle zorunlu göç hareketleri, bireylerin güvenliklerini sağlamaları, yaşamlarını sürdürebilmeleri ve refah düzeylerini artırabilmeleri amacıyla gerçekleştirdikleri mekânsal bir hareketlilik niteliğindedir. Bu doğrultuda çalışmada, yurt dışından Türkiye’ye gerçekleşen göçün 81 il düzeyindeki yoğunluğu ve mekânsal dağılımı incelenmektedir. Çalışmanın temel hipotezi, Türkiye’ye yönelik göç hareketlerinde kullanılan başlıca giriş noktalarına olan coğrafi uzaklığın, yurt dışından gelen göçün Türkiye içerisindeki mekânsal dağılımını doğrudan etkilediğidir. Bu doğrultuda, çalışmanın özgün yönlerinden birini oluşturan mesafe değişkeni; Öncüpınar, Gürbulak ve Kapıkule sınır kapıları ile İstanbul’daki hava ve deniz yoluyla giriş noktaları esas alınarak oluşturulmuştur. Söz konusu giriş noktaları ile 81 il arasındaki uzaklıklar, R programlama dilinde Haversine formülü kullanılarak hesaplanmıştır.

Çalışmanın veri seti oluşturulurken TÜİK Veri Portalı’ndan elde edilen 2025 yılına ait yurt dışından Türkiye’ye gelen göç verileri kullanılmıştır. İl bazındaki göç verilerinin toplam il nüfusuna oranlanmasıyla bağımlı değişken olan göç yoğunluğu elde edilmiştir. Bağımsız değişkenler arasında T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayımlanan Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması’ndan elde edilen SEGE değerleri ile çalışma kapsamında hesaplanan mesafe değişkeni yer almaktadır. Modelin açıklama gücünü artırmak amacıyla kişi başına düşen GSYH, işsizlik oranı, nüfus yoğunluğu ve kentleşme oranı gibi kontrol değişkenlerinin modele dâhil edilmesi planlanmaktadır. İller arasındaki komşuluk ilişkilerini ve coğrafi etkileşimleri göz ardı eden klasik regresyon modellerinin yanlı veya güvenilir olmayan sonuçlar ortaya çıkarabilme ihtimali nedeniyle, çalışmanın analiz aşamasında mekânsal ekonometrik modellerden yararlanılacaktır. Çalışmanın temel hipotezi doğrultusunda, giriş noktalarına olan mesafenin göç yoğunluğu üzerinde negatif; illerin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyinin ise pozitif bir etkiye sahip olması beklenmektedir. Elde edilecek sonuçların, yurt dışından Türkiye’ye gelen göçün mekânsal dağılımını belirleyen faktörlerin anlaşılmasına ve göç politikalarının bölgesel farklılıklar dikkate alınarak geliştirilmesine katkı sağlaması öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Göç, Mesafe, Haversine, Mekânsal Ekonometri, Coğrafi Etkileşim