Coğrafi İşaretli Ödemiş Köftesi’nin Reçete Uyumluluğunun Değerlendirilmesi: Sektörel Uygulamalar ile Tescil Belgesi Karşılaştırması

Creative Commons License

LOKMAN U.

Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, cilt.0, sa.2, ss.351-365, 2026 (TRDizin)

Özet

Coğrafi işaret korumasına sahip yöresel lezzetlerin, tescil belgesinde tanımlanan üretim kriterleri ve standart reçeteye bağlı kalınarak üretimi, bu ürünlerin kimliğinin ve sürdürülebilirliğinin temel garantisidir. Bu süreçte, söz konusu ürünleri menülerinde bulunduran işletmelerin rolü ve sorumluluğu büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, coğrafi işaret tescili alan Ödemiş Köftesi’nin üretim standartlarına uygunluğunun ve sektörel farkındalık düzeyinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Konuyla ilgili olarak yapılan alanyazın incelemesinden sonra yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanarak Ödemiş’te faaliyet gösteren sekiz köfte işletmesinin sahibi veya ustabaşı ile Haziran 2025’te yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları katılımcıların yarısının ürünün coğrafi işaretli olduğundan haberdar olmadığını ve işletmelerin tamamının tescil belgesinde belirtilen standart reçete ile kendi uygulamaları arasında; baharat kullanımı, malzeme ölçüleri ve pişirme/sunum teknikleri bakımından önemli farklılıklar bulunduğunu göstermektedir. Bu bulgular, coğrafi işaret tescilinin etkin biçimde içselleştirilmediğini ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
The production of geographically indicated local delicacies in adherence to the production criteria and standard recipe defined in the registration certificate is the fundamental guarantee of these products’ identity and sustainability. In this process, the role and responsibility of the establishments that include these products on their menus are of great importance. This study aims to determine the conformity of the geographically indicated Ödemiş Meatball with production standards, as well as the level of sectoral awareness of the registration. Following a literature review on the subject, a semi-structured interview form was prepared, and face-to-face interviews were conducted in June 2025 with the owners or head chefs of eight meatball establishments operating in Ödemiş. The obtained data were analyzed using the content analysis method. The research findings indicate that half of the participants were unaware that the product had a geographical indication. In addition, significant differences were found across all establishments between the standard recipe specified in the registration document and their actual practices regarding the use of spices, ingredient measurements, and cooking/presentation techniques. These findings reveal that the geographical indication registration has not been effectively internalized and that inspection mechanisms need to be strengthened.