Sağlık Alanında Eğitim Alan Öğrencilerin Ağız Sağlığı ile Sistemik Hastalıklar Arasındaki İlişkiye Yönelik Farkındalığının Değerlendirilmesi
NEÜ 4. Uluslararası Diş Hekimliği Kongresi, Konya, Türkiye, 1 - 04 Ekim 2026, ss.1-3, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Konya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.1-3
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, sağlık alanında eğitim gören üniversite öğrencilerinin ağız sağlığı ile sistemik hastalıklar arasındaki ilişkiye yönelik farkındalık düzeylerini değerlendirmek, ağız sağlığı davranışları ve önceki ağız-diş sağlığı eğitimi ile farkındalık arasındaki ilişkiyi incelemek ve farklı sağlık disiplinlerini karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntemler: Bu tanımlayıcı kesitsel araştırmaya 402 sağlık öğrencisi dahil edildi. Veriler araştırmacılar tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan çevrim içi anket ile toplandı. Oral-sistemik sağlık farkındalığı dokuz adet 5’li Likert tipi madde ile değerlendirildi. Genel farkındalık puanı, dokuz maddeyi eksiksiz yanıtlayan katılımcılar için madde puanlarının ortalaması alınarak hesaplandı. Ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirildi. Grup karşılaştırmalarında bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve gerekli durumlarda Tukey HSD testi kullanıldı.
Bulgular: Katılımcıların %90,5’i ağız sağlığının genel vücut sağlığını etkilediğini belirtirken, Alzheimer/demans ile ağız sağlığı arasındaki ilişkiye yönelik farkındalık %35,0 ile en düşük düzeydeydi. Dokuz maddelik farkındalık bölümünün iç tutarlılığı yüksekti (Cronbach α=0,917). Genel farkındalık puanı 3,91±0,72 idi. Daha önce ağız-diş sağlığı eğitimi alan öğrencilerin farkındalık puanı eğitim almayanlardan daha yüksekti (p<0,001). Günde en az iki kez diş fırçalayanların puanı da daha yüksekti (p=0,005). Diş ipi kullanım grupları arasında genel fark bulundu (p=0,023); post-hoc analizde fark “ara sıra” ve “hiç” kullanan gruplar arasındaydı (p=0,019). Sağlık disiplinleri arasında fark saptanmadı (p=0,125).
Sonuç: Sağlık öğrencilerinde oral-sistemik sağlık farkındalığı genel olarak yüksek olmakla birlikte, özellikle Alzheimer/demans, kardiyovasküler hastalıklar ve diyabet ile ilişkili alanlarda farkındalık eksiklikleri bulunmaktadır. Ağız-diş sağlığı eğitimi ve daha sık diş fırçalama daha yüksek farkındalıkla ilişkili bulunmuştur. Bulgular, oral-sistemik sağlık konularının sağlık bilimleri eğitiminde disiplinler arası biçimde ele alınmasının yararlı olabileceğini düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler: Ağız sağlığı; sistemik hastalıklar; farkındalık; sağlık öğrencileri; sağlık eğitimi
ABSTRACT
Aim: This study aimed to assess awareness among university students in health-related disciplines regarding the relationship between oral health and systemic diseases, examine its association with oral health behaviors and previous oral health education, and compare awareness across health disciplines.
Materials and Methods: This descriptive cross-sectional study included 402 health students. Data were collected using an online questionnaire developed by the researchers based on the relevant literature. Oral-systemic health awareness was assessed using nine 5-point Likert-type items. The overall awareness score was calculated as the mean of the nine items among participants with complete responses to all awareness items. Internal consistency was evaluated using Cronbach’s alpha. Independent-samples t-test, one-way analysis of variance, and Tukey HSD post-hoc test, where appropriate, were used for group comparisons.
Results: While 90.5% of participants agreed that oral health affects general health, awareness of the relationship between oral health and Alzheimer’s disease/dementia was the lowest (35.0%). Internal consistency of the nine-item awareness section was high (Cronbach’s α=0.917). The mean overall awareness score was 3.91±0.72. Students who had previously received oral health education had higher awareness scores than those who had not (p<0.001). Students brushing at least twice daily also had higher scores (p=0.005). Awareness differed across flossing-frequency groups (p=0.023), with the post-hoc difference occurring between occasional and non-users (p=0.019). No significant difference was observed among health disciplines (p=0.125).
Conclusion: Overall oral-systemic health awareness was high among health students; however, gaps remained regarding specific conditions, particularly Alzheimer’s disease/dementia, cardiovascular diseases, and diabetes. Previous oral health education and more frequent toothbrushing were associated with higher awareness. Integrating oral-systemic health topics into interprofessional health curricula may help address these gaps.
Keywords: Oral health; systemic diseases; awareness; health students; health education