Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Fen Eğitimi: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Bağlamında Tasarım ve Beceri Temelli Yaklaşımlar


Creative Commons License

Koç S., Turhal T.

All Sciences Academy, Konya, 2025

  • Yayın Türü: Kitap / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2025
  • Yayınevi: All Sciences Academy
  • Basıldığı Şehir: Konya
  • Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

İnsanlığın karşı karşıya kaldığı küresel iklim krizi, kaynak yetersizliği ve ekolojik dengesizlikler, eğitim sistemlerinin sadece bilgi aktaran mekanizmalar olmaktan çıkıp, çözüm üreten ve sorumluluk alan bireyler yetiştiren bir yapıya dönüşmesini zorunlu kılmıştır. Bu kitap, modern eğitim paradigmasının en güncel ve dinamik bileşenlerini bir araya getirerek; sürdürülebilirlik, fen eğitimi ve sosyal duygusal beceriler arasındaki stratejik bağları incelemek amacıyla kaleme alınmıştır. Çalışmanın temel ekseni, 2024 yılında hayata geçirilen "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" ışığında, fen bilimleri eğitiminin geleceğini şekillendiren disiplinler arası yaklaşımları ve bu süreçteki beceri temelli dönüşümü analiz etmektir.Kitabın ilk bölümleri, sürdürülebilir kalkınma kavramını tarihsel gelişimi ve ekonomik, sosyal, çevresel boyutlarıyla derinlemesine ele alarak kuramsal bir zemin oluşturmaktadır. Sürdürülebilir kalkınma amaçlarının fen eğitimiyle olan kopmaz bağı; öğrencilerin yerel ve küresel sorunlara duyarlı, ekolojik sorumluluk sahibi bireyler olarak yetişmesi vizyonuyla detaylandırılmaktadır.

Bu bağlamda, Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’nın 2018 ve 2024 versiyonları arasında yapılan karşılaştırmalı analiz, Türkiye’deki eğitim politikalarının sürdürülebilirlik odaklı evrimini ve Maarif Modeli ile gelen felsefi değişimi net bir şekilde ortaya koymaktadır.Kitabın izlediği tematik rotada Tasarım Temelli Öğrenme (TTÖ); sürdürülebilirlik ilkelerinin fen eğitimiyle bütünleştiği, bilimsel bilginin ise çözüm odaklı tasarımlara dönüştüğü kuramsal bir ara kesit olarak konumlandırılmaktadır. Öğrenci merkezli, gerçek yaşam problemlerine dayanan ve süreç odaklı bu yaklaşım, fen bilimleri disiplini içerisinde sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin nasıl anlamlandırılacağına dair bir model sunmaktadır. Kitap; tasarım süreçlerinin sadece teknik bir beceri değil, aynı zamanda yansıtıcı düşünme ve sürekli gelişim disiplini olduğunu vurgulayarak, TTÖ’nün yeni programın felsefesiyle olan yapısal uyumuna dikkat çekmektedir.Kitabın en özgün bölümlerinden biri olan "Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri", Maarif Modeli’nin sunduğu yaşam becerilerini fen eğitimiyle ilişkilendirmektedir. İletişimden iş birliğine, sosyal farkındalıktan öz düzenlemeye kadar uzanan beceri setleri; bireyin hem kendi öğrenme süreçlerini yönetmesini hem de toplumun bir parçası olarak sorumlu kararlar almasını sağlayan üstbilişsel araçlar olarak işlenmektedir. Özellikle "Benlik Becerileri" başlığı altında ele alınan öz farkındalık ve öz yansıtma süreçleri, bireyin kendi gelişim yolculuğundaki iç görüsünü fen disiplini içerisinde nasıl yapılandıracağını örneklemektedir. 2024 programının getirdiği geniş okuryazarlık (bilgi, dijital, finansal, veri, vatandaşlık vb.) sürdürülebilirlik yansımalarıyla birlikte analiz ederek nihayete ermektedir. Her bir okuryazarlık türü, öğrencinin modern dünyada karşılaştığı karmaşık veri akışını nasıl anlamlandıracağı ve bu anlamı daha yaşanabilir bir dünya inşa etmek için nasıl kullanacağı perspektifiyle değerlendirilmektedir. Bu kitap; öğretmenler, araştırmacılar ve eğitim planlayıcıları için fen bilimleri eğitiminde kuram ve uygulamanın, akıl ve kalbin, bilim ve estetiğin nasıl bütünleşebileceğini gösteren bir vizyon belgesi niteliği taşımaktadır.