Yapay Zekâ Destekli Deney Tasarım Sürecinde Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Tasarımlarına Yönelik ChatGPT Değerlendirmelerinin İncelenmesi

Creative Commons License

Türkoguz S., Eren D. M.

IJTASE, cilt.15, sa.1, ss.9-31, 2026 (Hakemli Dergi)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 15 Sayı: 1
  • Basım Tarihi: 2026
  • Dergi Adı: IJTASE
  • Sayfa Sayıları: ss.9-31
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışmanın amacı yapay zekâ destekli deney tasarım sürecinde fen bilimleri öğretmen adaylarının tasarımlarına yönelik ChatGPT değerlendirmelerinin incelenmesidir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninde yürütülen çalışmanın örneklemini 2024 – 2025 eğitim-öğretim yılında İzmir’de bir devlet üniversitesinin Eğitim Fakültesinde öğrenim gören 32 fen bilimleri öğretmen adayı oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri yaklaşık bir saat süren bireysel uygulama oturumları sırasında gönüllülük esasına dayalı olarak toplanmıştır. Veri toplama sürecinde araştırmacılar tarafından geliştirilen Microsoft Excel makroları ile yapılandırılmış dijital formlar kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının özgün deney tasarımları, ChatGPT dönütleri doğrultusunda gerçekleştirilen düzenlemeler ve katılımcıların ChatGPT ile olan etkileşimlerine ait metinlerden elde edilen veriler MAXQDA 24 yazılımı kullanılarak içerik analiziyle çözümlenmiş, kodlama süreci uzman görüşü doğrultusunda gözden geçirilerek araştırmacılar arası uyum sağlanmıştır. İki kodlayıcı tarafından yapılan kodlamalar arasındaki puanlayıcılar arası güvenirlik katsayısı 0.91 olarak belirlenmiştir. Çalışmanın bulguları öğretmen adaylarının ChatGPT’yi deney tasarım sürecinde danışma, doğrulama ve geliştirme amacıyla kullandıklarını göstermekte ve öğretmen adaylarının deney tasarımının değişken belirleme, uygulama basamaklarını belirleme ve STEM entegrasyonu sağlama aşamalarında ChatGPT değerlendirmelerinden yararlanmakta olduklarını ortaya koymaktadır. 

Anahtar Kelimeler: ChatGPT, deney tasarımı, fen bilimleri öğretmen adayları, nitel araştırma, yapay zekâ araçları.

The aim of this study is to examine ChatGPT’s evaluations of pre-service science teachers’ designs within an AI-supported experiment design process. The study was conducted using a case study design, one of the qualitative research methods. The sample consisted of 32 pre-service science teachers enrolled in the Faculty of Education at a public university in Izmir during the 2024 – 2025 academic year. Data were collected on a voluntary basis during individual sessions lasting approximately one hour. In the data collection process, digitally structured forms developed by researchers using Microsoft Excel macros were utilized. Data obtained from the participants’ original experiment designs, the revisions made in line with ChatGPT feedback, and the textual records of their interactions with ChatGPT were analyzed through content analysis using MAXQDA 24 software. The coding process was reviewed based on expert feedback, and inter-researcher agreement was established. The inter-rater reliability coefficient between the two coders was determined to be 0.91. The findings of the study reveal that pre-service science teachers used ChatGPT for consulation, validation, and refinement during the experiment design process, and that they benefited from ChatGPT’s evaluations particularly in the stages of identifying variables, determining experimental procedures, and ensuring STEM integration in experiment design.

Keywords: ChatGPT, experiment design, pre-service science teachers, qualitative research, artificial intelligence tools.