Research Information System
INTERNATIONAL JOURNAL OF LANGUAGE ACADEMY, no.51, pp.221-234, 2024 (Peer-Reviewed Journal)
Erişilebilirlik Kuramı yazarın/ konuşurun kullandığı bilgi parçaları ve
dilsel gönderim birimlerinin okurun/dinleyicinin bellek düğümlerinde
eşit oranda harekete geçmediği görüşü çerçevesinde hangi birimler
aracılığıyla hangi bilgilerin okur/dinleyici tarafından anlaşılır hâle
geldiğini çözümlemeyi, bu anlamda söz konusu birimlerin erişilebilirlik
derecelerini, diğer bir deyişle zihinsel erişilebilirliklerini düşük
erişilebilirlik derecesinden çok yüksek erişilebilirlik derecesine kadar
uzanan bir ölçek üzerinden saptamayı amaçlamaktadır. Buna göre
erişilebilirlik belirticileri, yazarın/ konuşurun kodladığı anlamsal
tasarımlara kimi nedenlerle okurun/dinleyicinin kolay, çabuk, orta, geç,
güç vb. olarak erişmesiyle ilişkilidir. Kuramın amacı doğrultusunda
yapılandırılan bu çalışmada da bilimsel araştırma makalelerindeki bilgi
parçaları ve dilsel gönderim birimlerinin bilişsel görünümleri
incelenmekte, okurda zihinsel temsillerin oluşmasının söz konusu hangi
düzeydeki erişilebilirlik belirticileriyle nasıl sağlandığının
bulgulanması, bu yolla kuramsal çıktı elde edilmesi hedeflemektedir. Bu
hedef çerçevesinde çalışmamız, bilimsel araştırma makalelerindeki Giriş
bölümlerinde düşük erişilebilirlik belirticilerinin kullanıldığı
varsayımına dayandırılarak gerçekleştirilmiştir; çünkü bilimsel
araştırma makalelerinde bu bölüm, çalışmanın genel olarak okura
tanıtılması, soru(n)ların ortaya koyulması, amacın tanıtılması gibi
tanıtıcı nitelikte pek çok amaç içerir, dolayısıyla çalışmanın başında
yer alır. Bu noktada varsayımımızı sınamamız için en elverişli bölüm
olduğu düşünülen Giriş bölümleri, 2023 yılında yayınlanmış 41 adet
siyaset bilimleri alanındaki bilimsel makalenin sınırlılığında seçkili
hâle getirilmiş, bu bölümlerdeki bilgi parçaları ve dilsel gönderim
birimleri Erişilebilirlik Kuramı çerçevesinde düşük, orta, yüksek ve çok
yüksek erişilebilirlik belirticileri olarak sınıflandırılarak kullanım
oranları belirlenmiştir. Sonuç olarak Giriş bölümlerinde yazarların
%86,09 oranında düşük,%10,76 oranında orta, %1,69 oranında yüksek ve
%1,46 oranında çok yüksek erişilebilirlik belirticilerini tercih
ettikleri yapısal kanıtlar ışığında bulgulanmış, bu bulgu
Erişilebilirlik Kuramının işlerliği çerçevesinde tartışılmıştır.