Ortaokul Müdürlerinin Sürdürülebilir Liderlikleri ile Öğrenen Örgüt ve Etkili Okul Arasındaki İlişkiler

Creative Commons License

Ercan F., AKSU A.

Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi(BAEBD), cilt.17, sa.2, ss.1754-1772, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırma, İzmir’de ortaokul müdürlerinin sürdürülebilir liderliği ile öğretmenlerin öğrenen örgüt ve etkili okul algıları arasındaki ilişkileri irdelemiştir. Nicel ilişkisel tasarımla yürütülen çalışmanın evrenini 2022–2023 eğitim-öğretim yılında 492 resmi ortaokulda görev yapan 14.767 öğretmen oluşturmuş; tabakalı örnekleme ile 12 ilçedeki 38 okuldan 528 öğretmen seçilmiştir. Sürdürülebilir liderliğin ekonomik boyutu en yüksek, sosyal boyutu en düşük düzeyde değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin okul müdürlerinin genel sürdürülebilir liderlik davranışlarını yüksek düzeyde algıladıklarını göstermektedir. Buna karşın, okulların öğrenen örgüt nitelikleri ile genel etkililik düzeyleri orta seviyede kalmıştır. Etkili okul yapısında okul yöneticisi ve eğitim-öğretim süreci boyutları yüksek seviyede algılanırken; öğretmen, öğrenci ve okul çevresi boyutları geliştirilmeye açık alanlar olarak öne çıkmaktadır. Değişkenler arasında pozitif yönlü, yüksek ve anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Regresyon analizi sonuçları, sürdürülebilir liderliğin öğrenen örgüt düzeyindeki varyansın %67’sini, etkili okul düzeyindeki varyansın ise %61’ini açıkladığını ortaya koymuştur. Bu yüksek yordayıcılık oranları, sürdürülebilir liderlik anlayışının kurumsal öğrenmeyi pekiştirmede ve okul etkililiğini artırmada belirleyici bir rol üstlendiğini kanıtlamaktadır. Sonuç olarak; iş birliğini, teknolojik adaptasyonu ve sürekli gelişimi esas alan sürdürülebilir liderlik yaklaşımları, okulların kurumsal kapasitelerini güçlendirerek eğitim kalitesini doğrudan yükseltmektedir.
This study examined the relationships between middle school principals’ sustainable leadership and teachers’ perceptions of learning organization and effective school in İzmir. Conducted with a quantitative correlational design, the population comprised 14,767 teachers in 492 public middle schools during the 2022–2023 academic year. A sample of 528 teachers across 38 schools in 12 districts was selected through stratified sampling. The economic dimension of sustainable leadership received the highest rating, whereas the social dimension scored the lowest. Findings indicated that teachers perceived overall sustainable leadership behaviors of school principals at a high level. Conversely, schools' learning organization characteristics and overall effectiveness levels remained at a moderate level. Within the effective school framework, the school administrator and instructional process dimensions were perceived as high. The teacher, student, and school environment dimensions emerged as areas needing development. Positive, strong, and statistically significant relationships were identified among the variables. Regression analysis demonstrated that sustainable leadership accounted for 67% of the variance in learning organization and 61% of the variance in effective school perceptions. These high predictive rates demonstrate that sustainable leadership plays a decisive role in reinforcing organizational learning and enhancing school effectiveness. Consequently, sustainable leadership approaches based on collaboration, technological adaptation, and continuous improvement directly elevate educational quality by strengthening schools' institutional capacities.