Akademik Veri Yönetim Sistemi
77. Uluslararası Katılımlı Türkiye Jeoloji Kurultayı, Ankara, Türkiye, 14 - 18 Nisan 2025, ss.421, (Özet Bildiri)
İnsanların yaşadıkları bölgenin jeolojik yapısı ile etkileşimleri
sağlıklarını etkileyen önemli faktörlerdendir. Bölgenin doğal
yapısındaki kayaçlardan türeyen tozların hava kalitesine ve mineral
yapıdaki çözünebilir yapıların su kaynaklarına olan etkileri insan
sağlığı ile doğrudan ilişkilidir. Jeolojik kayaçların kimyası hem
çevresel radyoaktivite düzeyi hem de kayaç içerisinde dolaşan
yeraltısuyu kimyası üzerinde belirleyicidir. Bu bakımdan, yerleşim
alanları için tıbbi jeolojik risklerin belirlenmesi ve risk haritalarının
oluşturulması önem taşımaktadır. Çalışma ile İzmir İli sınırları
içerisinde bulunan yerleşim alanları için tibbi jeolojik risklerin
belirlenmesi ve haritalanması amaçlanmaktadır. Bu amaçla,
jeolojik ortama bağlı çevresel radon düzeyinin ve yeraltı suyundaki
arsenik kirlenmesinin tespit edilmesi, bunun insan sağlığı üzerinde
oluşturduğu risklerin ortaya konması ve risklerin giderimine yönelik
alternatiflerin araştırılması çalışmanın hedefleri olarak belirlenmiştir.
İzmir İl sınırları içinde tipik çöküntü alanları ve aktif tektonizma ile
buna bağlı olarak gelişen alterasyon zonları ve jeotermal sistemler
yoğun olarak görülmektedir. Proje kapsamında, hedefleri ile
uyumlu olarak; i) İzmir İli sınırları içerisindeki radon düzeylerinin
belirlenmesi, ii) İzmir il sınırları dahilindeki kayaçların jeokimyasal
özellikleri ortaya konulması, iii) İçme suyunun yeraltısuyundan
sağlandığı bölgelerde yeraltısuyu kimyasının değerlendirilmesi ve
elementel toksisitenin belirlenmesi ve iv) Elde edilen verilerden
tıbbı jeolojik risk haritası çıkartılması aşamalarına yer verilmiştir.
Bu kapsamda jeoloji haritası tamamlanmış ve takiben İzmir ili ve
çevresinde arazi çalışması yapılarak farklı türde kayaçlardan 40 adet
örnek alınmıştır. Bu örneklemeler özellikle İzmir ilinde tıbbi jeoloji
perspektifinde sağlık üzerinde etkileri olması muhtemel Karaburun
bölgesi ve Ödemiş bölgesi eski civa yatakları başta olmak üzere
maden açısından zengin olan alanlardan yapılmıştır. Ayrıca Urla
Yağcılar köyünde eski asbest maden sahası olarak adlandırılan
bölgedeki kayaçlar incelenmiştir. Bunun yanında, Karaburun eski
civa maden sahası pasalarının dere yatağına yakın olması nedeni ile
bu alandan su ve kayaç örnekleri de alınmıştır. Bu bildiride proje
kapsamında şimdiye kadar elde edilen radon düzeyi ve jeokimyasal
veriler değerlendirilmiştir.
Bu ve benzer çalışmaların yaygınlaşması ile tüm Türkiye’nin tıbbi
jeolojik risk haritası ortaya çıkmış olacaktır.
The interaction of people with the geological structure of the region
they live in is one of the important factors affecting their health.
The effects of dust derived from the rocks in the natural structure
of the region on air quality and the effects of soluble forms in the
mineral structure on water resources are directly related to human
health. The chemistry of geological rocks is determinant on both
the level of environmental radioactivity and the chemistry of
groundwater circulating in the rock. In this respect, it is important
to determine the medical geological risks for residential areas
and to create risk maps. The study aims to determine and map the
medical geological risks for the residential areas within the borders
of Izmir Province. For this purpose, the objectives of the study are
to determine the environmental radon level due to the geological
environment and arsenic contamination in groundwater, to reveal
the risks it poses to human health and to investigate alternatives
for the elimination of risks. Typical subsidence areas and active
tectonism with associated alteration zones and geothermal systems
are intensively observed within the borders of Izmir Province.
Within the scope of the project, in line with its objectives; i)
Determination of radon levels within the borders of Izmir Province,
ii) Determination of geochemical properties of rocks within the
borders of Izmir Province, iii) Evaluation of groundwater chemistry
and determination of elemental toxicity in regions where drinking
water is supplied from groundwater, and iv) The stages of creating a
medical geological risk map from the data obtained were included.
In this context, following the completion of the geological map, a
field study was carried out in and around Izmir province and 40
samples were taken from different types of rocks. These samples
were taken from areas rich in minerals, especially the old mercury
deposits in the Karaburun region and the Ödemiş region, which are
likely to have health effects in the perspective of medical geology in
Izmir province. In addition, rocks in the region called old asbestos
deposits in Urla Yağcılar village were examined. In addition, water
and rock samples were also taken from Karaburun old mercury mine
site because of the proximity of the old mercury mine site waste rock
to the stream bed. In this paper, the radon level and geochemical
data obtained so far within the scope of the project are evaluated.
With the expansion of this and similar studies, the medical
geological risk map of Turkey will be revealed.
Keywords: Geochemistry, Water Quality, Human Health, Risk Maps