Osmanlı’da Tek Hadis Şerhçiliği: Kafiyecî Örneği
HADİS Lisansüstü Öğrenci Sempozyumu Tebliğler Kitabı, Nilüfer Kalkan YORULMAZ, Editör, Ensar Nesriyat, İstanbul, ss.279-302, 2021
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2021
- Yayınevi: Ensar Nesriyat
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Sayfa Sayıları: ss.279-302
- Editörler: Nilüfer Kalkan YORULMAZ, Editör
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Hadis rivayetleri, yapı itibariyle Hz. Peygamber’in bir anını aktaran me tinler olması sebebiyle, genellikle olayın bağlamını içermezler. Bu da Hz. Pey gamber’in vefatının hemen akabinde bu tür rivayetlerin açıklanması ihtiyacını doğurmuştur. Nesillerin olayın bağlamından uzaklaşması nedeniyle başlayan sözlük formundaki çalışmalar, zamanla muhtevası genişleyen açıklama metinle rine dönüşmüş ve böylece ilk yazılı hadis şerhleri ortaya çıkmıştır. Gereksinim lerin farklılığı şerh faaliyetlerinin çeşitliliğini etkilemiş, hicrî IV. asırda ortaya çıkan şerh çalışmaları içerisindeki tek hadis şerhçiliği, erken dönemden itibaren hadis literatür tarihinde yerini almıştır. Osmanlı Dönemi ve coğrafyası dâhilin de yoğun olarak kaleme alınan tek hadis şerhlerini genel bir değerlendirmeye tabi tutmak, bu çalışmanın merkezini oluşturmaktadır. Osmanlı’da bir gelenek halini alan tek hadis şerhçiliğinin gelişim çizgisini ve öne çıkan hususlarını in celemek, aynı zamanda döneme hâkim olan fikrî akımların tanınmasına olanak sağlayacaktır. Osmanlı’da bilinen ilk tek hadis şârihi Kâfiyecî (ö. 879/1474), çeşitli alanlardaki birikimini, diğer eserlerinde olduğu gibi telif ettiği Hulâsa tu’l-akvâl fî hadîsi “İnneme’l-a‘mâl” adlı risalesine de yansıtmıştır. Söz konusu şerhin muhtevası ve yazımında takip edilen metodun irdelenmesi, bu araştırma nın amaçları arasında yer almaktadır.