Ergenlik döneminde sosyalleşme süreci ve çevresel faktörlerin kuraldışı davranış eğilimlerine etkisi: Kuramsal bir inceleme

Creative Commons License

Mutafcı E., AKPOLAT Y.

Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt.0, sa.55, ss.383-400, 2026 (TRDizin)

Özet

Ergenlik dönemi, bireyin kimlik arayışının yoğunlaştığı; biyolojik, psikolojik ve sosyal dönüşümlerle şekillenen kritik bir gelişim evresidir. Bu çalışma, ergenlikte sosyalleşme ve kuraldışı davranış eğilimlerini incelemeyi amaçlamakta; Hirschi’nin Sosyal Bağ Kuramı, Bandura’nın Sosyal Öğrenme Kuramı ve Castells’in Ağ Toplumu yaklaşımını, bütüncül bir kuramsal çerçevede bir araya getirmektedir. Dijitalleşme, bilgiye hızlı erişim, aidiyet duygusu ve sosyal destek gibi olanaklar sunarak sosyal bağların genişlemesine katkı sağlarken; siber zorbalık, çevrimiçi suistimal, internet bağımlılığı, dijital oyun ve kumar bağımlılığı ile uygunsuz içeriklere maruz kalma gibi riskleri de beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda aile, akran grubu ve okul gibi geleneksel sosyalleşme ajanlarının yanı sıra dijital ağların yapısı ve dinamikleri de ergen davranışlarının anlaşılmasında belirleyici hale gelmektedir. Bu doğrultuda, sosyal bağlanma, sosyal öğrenme ve ağ temelli etkileşim süreçlerinin birlikte değerlendirilmesinin, kuraldışı davranışların açıklanmasında çok boyutlu bir bakış açısı sunduğu vurgulanmaktadır. Çalışma, ergenlerin kuraldışı davranış eğilimlerini kuramsal yaklaşımların sentezi yoluyla inceleyen ve Hirschi’nin kuramının dijital bağlamdaki sınırlılıklarını eleştirel olarak değerlendiren kuramsal bir analiz sunmaktadır. Analiz sonuçları, dijitalleşme sürecinde sosyal bağların tamamen zayıflamaktan ziyade yeniden yapılandığını ve bu dönüşümün ergenlerin davranış örüntüleri üzerinde belirleyici olduğunu göstermektedir.
Adolescence is a critical developmental stage characterized by intense identity search and shaped by biological, psychological, and social transformations. This study aims to examine socialization and deviant behavior tendencies in adolescence, bringing together Hirschi's Social Bonding Theory, Bandura's Social Learning Theory, and Castells' Network Society approach within a holistic theoretical framework. While digitalization contributes to the expansion of social bonds by offering opportunities such as rapid access to information, a sense of belonging, and social support, it also brings risks such as cyberbullying, online abuse, internet addiction, digital game and gambling addiction, and exposure to inappropriate content. In this context, the structure and dynamics of digital networks, in addition to traditional socialization agents such as family, peer group, and school, become decisive in understanding adolescent behavior. Accordingly, it is emphasized that the combined evaluation of social bonding, social learning, and network-based interaction processes offers a multidimensional perspective in explaining deviant behaviors. This study presents a theoretical analysis that examines adolescents' deviant behavior tendencies through a synthesis of theoretical approaches and critically evaluates the limitations of Hirschi's theory in the digital context. The results of the analysis show that social ties are not weakened but rather restructured during the digitalization process, and that this transformation is decisive in shaping dolescents' behavioral patterns.