Otizm Spektrum Bozukluklarında Yapılandırılmış Eğitim ve Davranışsal Müdahaleler


Çiray R. O., Cevher Binici N.

Klinikten Politikaya: Otizm Spektrum Bozukluğunda Güncel Yaklaşımlar, Prof. Dr. Onur Burak DURSUN,Doç. Dr. Bahadır TURAN, Editör, Türkiye Klinikleri Yayınevi, Ankara, ss.76-82, 2026

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Ders Kitabı
  • Basım Tarihi: 2026
  • Yayınevi: Türkiye Klinikleri Yayınevi
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Sayfa Sayıları: ss.76-82
  • Editörler: Prof. Dr. Onur Burak DURSUN,Doç. Dr. Bahadır TURAN, Editör
  • Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Otizm spektrum bozukluğu (OSB), erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve sosyal iletişim, davranış ve uyum alanlarında belirgin güçlüklerle seyreden nörogelişimsel bir bozukluktur. Erken ve bireyselleştirilmiş müdahaleler, çocukların bağımsızlık düzeyini artırmak, aile yükünü azaltmak ve uzun dönem işlevselliği desteklemek açısından kritik öneme sahiptir. Bu derleme, OSB'de yaygın olarak kullanılan dört temel eğitsel ve davranışsal yaklaşımı (uygulamalı davranış analizi (ABA), temel tepki öğretimi (PRT), TEACCH ve DIR/floortime) kuramsal temelleri, uygulama özellikleri ve klinik hedefleri açısından özetlemektedir. ABA, ölçülebilir davranışların sistematik olarak öğretilmesine ve problem davranışların azaltılmasına odaklanırken; PRT, motivasyon ve doğal pekiştirme yoluyla öğrenmenin genellenmesini amaçlayan doğalcı bir yaklaşımdır. TEACCH modeli, yapılandırılmış çevre ve görsel desteklerle bağımsızlığı artırmayı hedeflerken; DIR/Floortime, ilişki temelli ve çocuğun liderliğini izleyen etkileşim odaklı bir gelişim modelidir. Literatür, bu yaklaşımların farklı gelişim alanlarında etkili olduğunu, ancak müdahale seçiminin çocuğun bireysel özelliklerine, gereksinimlerine ve aile koşullarına göre yapılması gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, OSB'de en iyi sonuçların, erken başlanan, yoğunluğu uygun biçimde planlanan ve bireyselleştirilmiş kanıta dayalı müdahalelerle elde edilebileceği görülmektedir.