Köklü Bir Kurumsal Gelenek ile Köhneleşmiş Bir Anayasal Usul Arasında Amerikan Başkanlık Seçim Sistemi ‘Electoral College’: Tarihsel Süreçteki Başkanlık Seçimleri Işığında Anayasal Bir İnceleme
AMME IDARESI DERGISI, cilt.59, sa.3, ss.525-560, 2026 (SSCI, Scopus)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 59 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: AMME IDARESI DERGISI
- Derginin Tarandığı İndeksler: Social Sciences Citation Index (SSCI), Scopus, Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), Business Source Ultimate (EBSCO)
- Sayfa Sayıları: ss.525-560
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Başkanlık hükümet sisteminin ve yasama ile yürütme organları arasındaki sert ayrılığın prototipi olarak karşımıza çıkan Amerikan anayasal düzeninde yasama ve yürütme organları arasında tasarlanan kurumsal ve şahsi ayrılığın yansımalarından birisi de başkanın seçim usulüdür. Amerikan siyasi düzeninde yürütme yetkisini elinde bulunduran Başkan, yasama organı Kongre’nin müdahil olmadığı bir usulle seçilmektedir. Bu şekilde Amerikan başkanı, demokratik meşruiyetini ve salahiyetini halktan almaktadır. Bununla birlikte başkan doğrudan halk tarafından da seçilmemektedir. 1787 Amerikan Anayasası’nı kaleme alan Kurucular’ın (the Framers) tasarladığı seçim sistemi uyarınca başkan ve yardımcısı eyaletler bazında seçilen delegelerin oyları sonucunda belirlenmektedir. (İkinci) Seçmenler Kurulu / Electoral College adı verilen bu seçim sisteminin günümüz uygulamasında halk ikinci seçmenleri/delegeleri, ikinci seçmenler/delegeler ise başkanı seçmektedir. Söz konusu sistem başkanın belirlenmesinde hem eyaletlerin rolünü artırmak hem de başkan adayları ile halk nezdinde oluşabilecek olası partizan ayrışmayı törpülemek amacıyla tasarlanmıştır. Bu yönüyle başkanlık seçim sistemi Amerikan anayasal düzeninin karakteristiği olan siyasi çoğunluğun ve politik organların sınırlandırılması ilkesini yansıtmaktadır. Bununla birlikte söz konusu sistemin modern siyasi düzenler açısından demode kaldığı ve demokratik devlet ilkesi açısından da sorunlu olduğu yönündeki eleştiriler de yoğun bir şekilde yapılmaktadır. Nitekim benimsenen seçim sisteminin bir sonucu olarak, ülke genelinde en çok oyu aday başkan olarak seçilmeyebilmektedir.