Olumsuz Çocukluk Deneyimlerinin Ergen Depremzedelerde Deprem Sonrasi Travma Düzeyleri ve Deprem Stresiyle Başa Çikma Üzerindeki Etkisi

Coşkun A. B., ELMAOĞLU E., Bektas M., ALSAÇ S. Y., ŞAHİNER N. C.

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları dergisi (Online), cilt.7, sa.3, ss.809-818, 2025 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu çalışma, 2023 Türkiye depremlerinden etkilenen ergenlerde olumsuz çocukluk deneyimleri (ÇÇD), deprem sonrası travma düzeyleri ve başa çıkma mekanizmaları arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikteki bu çalışmada, Kasım–Aralık 2023 tarihleri arasında depremden etkilenen 11 ilde yaşayan 15–19 yaş aralığında 312 ergenden çevrim içi anket yoluyla veri toplanmıştır. Veri toplamada Olumsuz Çocukluk Deneyimleri Ölçeği (ÇÇDÖ), Deprem Sonrası Travma Belirtileri Ölçeği ve Deprem Stresi ile Başetme Ölçeği (DSBÖ) kullanılmıştır. Betimsel istatistikler, korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Ergenlerin ÇÇD puanları orta düzeyde, travma düzeyleri ise ortalamanın üzerindedir. Yüksek ÇÇD puanına sahip bireylerde travma düzeyleri artmakta, dini başa çıkma puanları düşmektedir. Kadınlar ve gelir düzeyi yüksek olanlar daha etkili başa çıkma göstermiştir. Regresyon analizine göre ÇÇD puanları, travma ve dini başa çıkma düzeylerindeki varyansın %8’ini açıklamaktadır. Sonuç: Olumsuz çocukluk deneyimleri, ergenlerin deprem stresiyle başa çıkma becerilerini olumsuz etkileyerek travma düzeylerini artırmaktadır. Erken çocuklukta koruyucu yaklaşımlar ve afet sonrası psikososyal müdahaleler, risk altındaki gençlerin iyileşmesine katkı sağlayabilir. Hemşirelerin bu süreçte travma odaklı bakım verecek şekilde donatılması gerekmektedir.
Aim: This study examines the relationship between adverse childhood experiences (ACEs), post-earthquake trauma levels, and coping mechanisms among adolescent survivors of the 2023 earthquakes in Türkiye. Material and Method: A cross-sectional and descriptive design was used. Data were collected from 312 adolescents aged 15–19 years residing in 11 earthquake-affected provinces between November and December 2023. The Adverse Childhood Experiences Scale (ACEs), Post-Earthquake Trauma Symptoms Scale, and Coping with Earthquake Stress Scale (CESS) were administered via an online survey. Descriptive statistics, correlation, and regression analyses were performed. Results: The adolescents had moderate ACE scores and above-average trauma levels. Those with higher ACEs reported significantly higher trauma symptoms and lower scores in religious coping. Female participants and those with higher income demonstrated better coping abilities. Regression analysis revealed that ACEs predicted 8% of the variance in trauma symptoms and religious coping. Conclusion: Adverse childhood experiences negatively impact adolescents’ ability to cope with earthquake-related stress and contribute to elevated trauma levels. Strengthening early childhood protection and implementing psychosocial interventions post-disaster may support recovery in vulnerable youth. Health professionals, particularly nurses, should be equipped to deliver trauma-informed care in disaster contexts.