Orta Torosların Kuzey Sınırında Yeni Bir Kazı Projesi: Bekçitepe Kazılarının İlk Dört Sezonu (2022-2025)
Arkeoloji ve Sanat, cilt.0, sa.182, ss.17-38, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 182
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Arkeoloji ve Sanat
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.17-38
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Orta Toroslar ve Bor Ovası’nın kesiştiği bir noktada yer alan Bekçitepe’deki arkeolojik kazılar, bu bölgede 2017-2021 yıllarında sürdürdüğümüz yüzey araştırmalarımızda Kalkolitik Çağ'a ilişkin ortaya çıkan bazı sorulara cevap bulmak için 2022 yılında başlatıldı. Yüzey araştırması verileri Orta Kalkolitik toplumunun, daha erken dönemlerden farklı olarak, bölgesel düzeyde standart buluntulara sahip olduklarını ve ovalık alan dışında geliştirdikleri yeni bir karmaşık ekonomik ve sosyo-politik örgütlenme modeli ile daha önce kalıcı yerleşimlerin görülmediği dağlık alanlara kalıcı yerleşmeler kurduklarını göstermiştir. Ayrıca dönem sonunda, sayılı birkaç yerleşme dışında ova ve dağlık alanlardaki tüm Orta Kalkolitik yerleşmelerin terk edildiği anlaşılmaktadır. Bekçitepe gerek konumu gerek Geç Neolitik’ten Geç Kalkolitik'in erken evrelerine uzanan tabakalanması ile Orta Kalkolitik'e ilişkin sorularımıza cevap bulabileceğimiz bir yerleşmedir. 5 yıldır sürdürdüğümüz kazılarda Orta Kalkolitik toplumunun günlük yaşam tarzını belgelememiz dışında, bu dönemde gördüğümüz dağlık alanlara yayılımın ekonomik ve sosyo-politik arka planına ilişkin de önemli bilgiler elde edilmiştir. Kazılarda ayrıca dönem sonunda ova ve dağlık alan yerleşmelerinin terkedilmesi ile karakterize olan Orta Kalkolitik çöküş süreci ve hemen sonrasında bölgemizde görülen Orta Anadolu için yerel olmayan bazı buluntuları kullanan (Ubaid-ilişkili) topluluklar hakkında da bilgiler edinilmeye başlanmıştır.
Archaeological excavations at Bekçitepe, located at the junction of the Central Taurus Mountains and the Bor Plain, were initiated in 2022 to address several questions concerning the Chalcolithic Period that emerged from archaeological surveys conducted in the region between 2017 and 2021. The survey results showed that the Middle Chalcolithic society, founded for the first-time new occupations with a new economic and socio-political organization in the valley systems of North-Central Taurus. The surveys also revealed that, at the end of the Middle Chalcolithic there was a general abandonment of most settlements in the study area. To address these questions, we initiated excavations at Bekçitepe, a strategically located site preserving a stratigraphic sequence from the Late Neolithic to the early phases of the Late Chalcolithic. In addition to providing valuable insights into the daily life of Middle Chalcolithic communities, the excavations have yielded important evidence concerning the economic and socio-political factors underlying the expansion into the highlands documented during the survey. Moreover, the excavations have shed light on the abandonment process and on the subsequent period, marked by communities utilizing non-local artifacts associated with the Ubaid culture.