Son çeyrek asırlık zaman diliminde Avrupa’da dinsel ve kültürel çoğulculuğun korunması ve din ve inanç özgürlüğünün etkin bir şekilde güvence altına alınması yönündeki talepler dinin Avrupa kamusal alanındaki yeri ile ilgili tartışmaları gündemin en önemli konusu haline getirmiştir. İnsan haklarının korunması için getirdiği güvence sistemi ve denetim mekanizması nedeniyle hem ulusal hem de uluslararası düzlemde önemli bir etki yaratan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin, Sözleşmenin 9. Maddesi ile ilgili yorumu ve içtihatları ile bu tartışmalara yön veren temel ilkeler geliştirmesi beklenirken, Mahkeme bu özgürlüğü görmezden gelmeyi tercih etmiştir. Mahkemenin bu yaklaşımı din ve inanç özgürlüğünün bileşenlerinin hukuksal çerçevesinin belirlenmesini güçleştirmiş ve bu özgürlüğe ilişkin kavramsal alt yapının yetersiz kalmasına neden olmuştur. Bu yetersizliğin en belirgin olduğu yer, din ve inanç özgürlüğü ile korunan hukuksal değerlerin konusunu oluşturan ‘din’ ve ‘inanç’ kavramlarının hukuksal anlamlarına ilişkin belirsizliktir.
In the last quarter of a century, demands for the protection of religious and cultural pluralism, as well as for the effective guarantee of freedom of religion and belief, have made debates about the place of religion in the European public sphere the most important issue on the agenda. While it was expected that the European Court of Human Rights, which has a significant impact at both the national and international levels due to its system of protection of human rights and its supervisory mechanism, would develop fundamental principles guiding these debates with its interpretation and jurisprudence on Article 9 of the Convention, the Court has preferred to ignore this freedom for a long time. The Court’s approach has made difficult to determine the legal framework of the components of the freedom of religion and belief, leading to an inadequate conceptual foundation for this freedom. This inadequacy is most evident in the ambiguity surrounding the legal meaning of the concepts of ‘religion’ and ‘belief’, which form the basis of the legal values protected by freedom of religion and belief.
