Önalım Bedelinin Belirlenmesine İlişkin TMK M. 734/F. II Değişikliğinin Derdest Davalar Bakımından Uygulanması

Creative Commons License

Ayan S., Atlı Darcan B.

Fides Hukuk Dergisi, cilt.9, sa.11, ss.105-128, 2026 (TRDizin)

Özet

Eşya hukukunun pek çok uyuşmazlığa yol açan kurumlarından biri olan yasal önalım hakkı, 25 Aralık 2025 tarih ve 33118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7571 sayılı “Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile önemli değişikliklere uğramıştır. Bu çalışmada, 7571 sayılı Kanun ile Türk Medeni Kanunu’nun 734. maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişikliğin, özellikle önalım bedelinin belirlenmesinde tapuda yapılan satış sözleşmesindeki bedel esasından, taşınmaz payının dava tarihindeki rayiç bedeli esasına geçişe ilişkin hüküm değişikliğinin, derdest davalar bakımından nasıl uygulanması gerektiği incelenmektedir. TMK’ya eklenen geçici 1. maddede, bu değişikliklerin derdest davalara da uygulanacağı belirtilmekle birlikte, bu uygulamanın nasıl olacağı konusunda herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle hükmün nasıl anlaşılması gerektiği, yani bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği 25.12.2025 tarihinde derdest bulunan davalarda önalım bedeli belirlenirken taşınmaz payının “dava tarihindeki rayiç değerinin” mi, yoksa Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin çok yakın tarihli bazı kararlarında kabul ettiği üzere “kanunun yürürlüğe girdiği tarihteki (yani 25 Aralık 2025 tarihindeki) rayiç değerinin” mi dikkate alınması gerektiği hususu değerlendirilmektedir. Bu kapsamda derdest davalar bakımından 7571 sayılı Kanun ile TMK’ya eklenen geçici 1. maddede bir kanun boşluğunun bulunduğu tespit edilmiş, bu boşluğu hâkimin hukuk yaratma suretiyle doldururken, tarafların menfaatlerini dikkate alan, hakkaniyetli ve adil olan çözüm olarak dava tarihini dikkate alması gerektiği sonucuna varılmıştır.