TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK OKURYAZARLIĞI AÇISINDAN İNCELENMESİ

Tuğrul Kahraman D., Gümüş N., Gülersoy A. E.

UCEK/ICGE 2026, Artvin, Türkiye, 16 - 20 Eylül 2026, ss.381-382, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Artvin
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.381-382
Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Özet

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programını sürdürülebilirlik okuryazarlığı açısından incelemektir. Sürdürülebilirlik okuryazarlığı, bireylerin sürdürülebilir bir gelecek için çevresel, sosyal ve ekonomik sistemleri bütüncül bir biçimde değerlendirerek sorumluluk alma becerisini ifade etmektedir. Sürdürülebilirlik okuryazarlığı, günümüz eğitim programlarında giderek önem kazanmaktadır. Nitekim Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli de öğrencilerin sürdürülebilir bir yaşam bilinci geliştirmelerini destekleyen bir yaklaşım benimsemektedir. Sosyal Bilgiler, sürdürülebilirlik anlayışının geliştirilmesine katkı sağlayabilecek derslerden biridir. Bu sebeple Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının sürdürülebilirlik okuryazarlığı açısından incelenmesi önem arz etmektedir. Araştırma kapsamında, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında sınıf düzeylerine göre sürdürülebilirlik okuryazarlığı unsurları öğrenme alanları bağlamında belirlenmiş, bu unsurlarla ilişkili öğrenme-öğretme yaşantıları ile öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri farkındalık, işlevsellik ve eylemsellik düzeyleri açısından incelenmiştir. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği çalışmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı oluşturmaktadır. Elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiş ve bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Genel anlamda araştırma bulguları, sürdürülebilirlik okuryazarlığı ile ilişkilendirilen unsurların programın bütününde yalnızca 2 sınıf düzeyinde (4. ve 5. sınıflar) ve 2 farklı öğrenme alanında (Ortak Mirasımız ve Hayatımızdaki Ekonomi) yer aldığını göstermektedir. Sürdürülebilirlik okuryazarlığı ile ilişkilendirilen unsurlar “Ortak Mirasımız” öğrenme alanında 4. Sınıf düzeyinde 1 öğrenme çıktısı ve süreç bileşeni ve 1 öğrenme-öğretme uygulaması ile ilişkilendirilirken “Hayatımızdaki Ekonomi” öğrenme alanında ise 4. Sınıf düzeyinde 1 öğrenme çıktısı ve süreç bileşeni ve 2 öğrenme-öğretme uygulaması, 5. Sınıf düzeyinde 2 öğrenme çıktısı ve süreç bileşeni ve 2 öğrenme-öğretme uygulaması ile ilişkilendirilmektedir. Sonuç olarak Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında sürdürülebilirlik okuryazarlığının sınırlı bir vurguya sahip olduğu, söz konusu unsurların farkındalık ve işlevsellik düzeylerinde yoğunlaştığı ve eylemsellik düzeyinde herhangi bir unsura yer verilmediği belirlenmiştir. Bu açıdan Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında sürdürülebilirlik okuryazarlığının tüm sınıf düzeylerini kapsayacak biçimde ele alınması önerilmiştir. Ayrıca programın Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin öngördüğü sarmal yapı doğrultusunda eylemsellik düzeyine de yer verecek biçimde düzenlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Sürdürülebilirlik, Okuryazarlık, Sosyal Bilgiler, Öğretim Programı, Maarif Model

An Analysis of the ‘Türkiye Century Education Model’ Social Studies Curriculum in Terms of Sustainability Literacy

Abstract

The aim of this study is to examine the ‘Türkiye Century Education Model’ Social Studies Curriculum in terms of sustainability literacy. Sustainability literacy refers to the ability of individuals to take responsibility by holistically assessing environmental, social and economic systems with a view to a sustainable future. It is becoming increasingly important in today’s education programmes. Indeed, the Türkiye Century Education Model also adopts an approach that supports students in developing an awareness of sustainable living. Social Studies is one of the subjects that can contribute to the development of an understanding of sustainability. For this reason, it is important to examine the Türkiye Century Education Model Social Studies Curriculum from the perspective of sustainability literacy. Within the context of this research, the components of sustainability literacy in the Social Studies Curriculum were identified according to grade levels within the context of learning areas; the associated teaching and learning experiences, learning outcomes and process components were examined in terms of the levels of awareness, functionality and action. The study, which adopted a qualitative research approach, utilised the document analysis method. The data source for this study is the Türkiye Century Education Model Social Studies Curriculum. The data obtained were analysed using descriptive analysis techniques, leading to a number of conclusions. In general, the research findings indicate that elements associated with sustainability literacy are present only 2 grade levels (4th and 5th grades) and in 2 distinct learning areas (Our Common Heritage and Economics in Our Lives). In the “Our Common Heritage” learning area at grade 4, these elements are linked to 1 learning outcome, 1 process component and 1 teaching and learning practice, while in the “Economics in Our Lives” learning area, they are linked to 1 learning outcome and 1 process component, along with 2 teaching and learning practices at grade 4, and 2 learning outcomes, 2 process components, along with 2 teaching and learning practices at grade 5.

In conclusion, it has been determined that the Social Studies Curriculum, prepared within the framework of the Türkiye Century Education Model, places limited emphasis on sustainability literacy; that the relevant elements are focused on the levels of awareness and functionality; and that no elements are included at the level of action. In this regard, it has been recommended that sustainability literacy be addressed in the Social Studies Curriculum in a manner that covers all grade levels. Furthermore, it has been stated that the curriculum should be structured to incorporate the action level, in line with the spiral structure envisaged by the Türkiye Century Education Model.

Keywords: Sustainability, Literacy, Social Studies, Curriculum, Education Model