Kuralın Gölgesinde Ticaret: Kaçakçılığın Kavramsal Çerçevesi ve Osmanlı Tecrübesi (XVI.-XX. Yüzyıllar)
Osmanlı-Türkiye İktisat Tarihi Araştırmaları - II Kuralın Sınırında: Osmanlı Ticaretinde Sermaye, Denetim ve Kaçakçılık (XVI.-XX. Yüzyıllar), Doç. Dr. Mehmet ÇETİN, Editör, Filiz Kitabevi, İstanbul, ss.3-26, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Filiz Kitabevi
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Sayfa Sayıları: ss.3-26
- Editörler: Doç. Dr. Mehmet ÇETİN, Editör
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kaçakçılık dar anlamıyla gümrük vergilerinden, ithalat ve/veya ihracat kı-sıtlamalarından kaçınmayı hedefleyen mal ve hizmet sevkiyatıdır. Geniş anla-mıyla ise kamusal otoritenin ekonomik ve bağlantılı olarak toplumsal alanları düzenlemek ve kontrol etmek amacıyla yürürlüğe koyduğu düzenlemelerin ihlal edilmesi sonucunda ortaya çıkan yasa dışı ticarî faaliyetler olarak tanım-lanmaktadır. Faaliyetin gerçekleştirilme biçimi yasal düzlemde olsa da insan, antik eser, egzotik hayvanlar ve bağımlılık yapıcı maddeler gibi ticareti yasal olmayan malların satılması da kaçakçılık kapsamına girmektedir. Genel olarak, kaçakçılık önemli sosyal, ekonomik ve hukukî sonuçları olan karmaşık ve çok yönlü bir sorundur.2 Kaçakçılık sadece kişisel kâr hırsından değil, çeşitli yapısal ve siyasal nedenlerden ileri gelebilmektedir. Yürürlükteki yüksek güm-rük vergileri, kotalar yahut ithalat yasakları temel tetikleyici olsa da gelişmekte olan ülkelerin yetersiz idarî kapasitesi de kaçakçılığın gelişmesi için uygun bir zemin hazırlamaktadır. Bunun yanında kaçakçılar ve kaçakçılık faaliyetleri siyasî ve devrimci motivasyonların bir aracı hâline gelebilmektedir