Water Conveyance of Gambreion (Poyracık)

Anadolu toprakları dörtbin yılı aşkın bir süredir birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. 

Anadolu topraklarının bu ev sahipliği açık hava müzesi niteliğini de kazandırmıştır. Canlı 

yaşamı açısından üç temel madden (hava, toprak)  birisi olan suyun temin ve dağıtım 

sistemlerinin inşaası da yerleşik yaşamla birlikte oluşturulmuştur. Anadolu, tarihi yerleşimlerin 

su temini sistemleri açısından da açık hava müzesi niteliğini taşımaktadır. Anadolu’daki su 

iletim sistemlerinin en uzunu İstanbul’a Trakya’daki Pazarlı yerleşimi yakınından derlenerek, 

242 km uzunluğundaki bir iletim hattıyla, su ileten sistemdir. 190 m ile dünyanın en yüksek 

basınç altında çalışan kurşun borulu ters sifonu da yeralan Bergama’nın Madradağ sistemi, 

türünün dünyadaki en uzunları arasında yer alan Milas suyolunun 2,3 km uzunluğundaki su 

kemeri Anadolu topraklarında bulunan açık hava müzesinin ilginç örneklerinden birkaçını 

oluşturmaktadır.  

Bakıçay (Kaikos) Havzası tarihi yerleşimlerinden birisi de Gambreion kentidir. İzmir İli, Kınık 

İlçesi Poyracık yerleşimi sınırları içindeki Hisarlık Tepesinde yer almaktadır. Bergama’nın 

(Pergamon) güney-doğusunda bulunmaktadır. Arazi çalışmalarında pınar derleme yapısına 

rastlanamamıştır. Ancak Kuşkayası Mahallesinin doğu kısmındaki Kara Dere kıyısında mecra 

kesitine rastlanmıştır. Ancak dere üzerinde su derleme yapısı kalıntısına rastlanamamıştır. 

Muhtemelen bu sistem su kaynağı akarsu olan sistemlerin de tarihi bir örneğini oluşturmaktadır. 

Kocaömerli yerleşiminin güney doğusunda yer alan Asar Tepenin doğusunda Kara Dereye 

katılan yan kolun üzerinde, bir gözü kapatılmış üç açıklıklı su kemeri yer almaktadır. Kemer 

üzerindeki mecra kesiti 0,35x0,35 m’dir. Diğer kesimler üzeri kayrak (yassı) taşlarla örtülmüş 

kagir mecralardan oluşmaktadır. Suyolunun toplam uzunluğu yaklaşık olarak 14 km’dir. Suyun 

derlendiği kısım 176,6 m, kentin 104,0 m kotunda olduğu dikkate alındığında geçkinin ortalama 

eğimi 0,005 olmaktadır. Manning pürüzlülük katsayısı n=0,03 olarak dikkate alındığında 

sistemin 70 lt/s’lik bir debiyi iletmesi söz konusudur.   

Anahtar Kelimeler: Gambreion, açık kanal, serbest yüzeyli akış, Kınık