Sağlık Kurumlarında Ultrason Cihazı Seçimi: Bulanık DEMATEL ve Bulanık MULTIMOORA Yöntemleri ile Analizi

Creative Commons License

Durmuş A.

Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, cilt.33, sa.2, ss.251-288, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, sağlık kurumlarında ultrason cihazı seçim sürecini sistematik ve bilimsel bir yaklaşımla ele almak amacıyla Bulanık DEMATEL ve Bulanık MULTIMOORA yöntemlerini kullanarak kapsamlı bir analiz gerçekleştirmiştir. Ultrason cihazları, sağlık hizmetlerinde teşhis ve tedavi süreçlerinde kritik bir rol oynadığından, cihaz seçimi yapılırken teknik, klinik ve ekonomik kriterlerin çok yönlü olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Geleneksel karar verme yöntemleri, kriterler arasındaki etkileşimleri yeterince ele alamadığı için bulanık mantık tabanlı çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri bu tür seçim süreçlerinde önemli avantajlar sunmaktadır. Öncelikle, Bulanık DEMATEL yöntemi kullanılarak, ultrason cihazı seçiminde en etkili kriterlerin belirlenmesi ve kriterler arası neden-sonuç ilişkilerinin analizi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, “Ekran ve Görsel Özellikler”, “Güvenilirlik ve Kalite Standartları”, “Kullanıcı Dostu Arayüz” ve “Uyumluluk & Entegrasyon” kriterleri en yüksek etkiye sahip faktörler olarak belirlenmiştir. Daha sonra, Bulanık MULTIMOORA yöntemi uygulanarak alternatif cihazlar Oran Yöntemi, Tam Çarpımsal Yöntem ve Referans Noktası Yaklaşımı ile sıralanmış ve en uygun cihaz belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, ultrason cihazı seçiminde çok kriterli karar verme yöntemlerinin kullanımının önemini ve güvenilirliğini ortaya koymaktadır. Çalışma sonucunda en uygun cihazın yüksek görüntü kalitesi, kullanıcı dostu tasarım ve teknik güvenilirlik açısından en iyi performansı gösteren cihaz olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, sağlık yöneticileri ve karar vericiler için sistematik bir karar destek modeli sunarak, tıbbi cihaz seçiminde daha bilinçli kararlar alınmasını sağlamaktadır.
This study aims to optimize the selection process of ultrasound devices in healthcare institutions through a systematic and scientific approach by employing Fuzzy DEMATEL and Fuzzy MULTIMOORA methods. Since ultrasound devices play a critical role in diagnostic and therapeutic procedures, their selection must be based on a comprehensive evaluation of technical, clinical, and economic criteria. Traditional decision-making methods often fail to adequately address the interdependencies among criteria, making fuzzy logic-based multi-criteria decision-making (MCDM) methods highly beneficial for such complex selection processes. Initially, the Fuzzy DEMATEL method was applied to identify the most influential criteria in ultrasound device selection and to analyze the causal relationships among these criteria. The results indicated that "Screen and Visual Features," "Reliability and Quality Standards," "User-Friendly Interface," and "Compatibility & Integration" were the most critical factors. Subsequently, the Fuzzy MULTIMOORA method was utilized to rank alternative devices based on three different approaches: Ratio System, Full Multiplicative Form, and Reference Point Approach. The integration of these methods provided a robust decision-making framework for selecting the most suitable ultrasound device. The findings underscore the significance and reliability of using multi-criteria decision-making methods in ultrasound device selection. The final evaluation determined that the most appropriate ultrasound device exhibited superior image quality, a user-friendly design, and high technical reliability. This study contributes to healthcare decision-making by offering a structured decision support model, facilitating more informed and effective procurement processes for medical devices.