Akademik Veri Yönetim Sistemi
INTERNATIONAL TOPKAPI CONGRESS VI, İstanbul, Türkiye, 9 - 11 Ocak 2026, ss.225-241, (Tam Metin Bildiri)
Bilişsel esneklik; değişen çevresel taleplere uyum sağlama, alternatif çözüm yolları üretebilme ve dikkat odağını kaydırabilme becerisi olarak tanımlanan, akademik ve sosyal başarı için kritik bir yürütücü işlev bileşenidir. İlkokul dönemi, bu becerinin gelişimi ve desteklenmesi açısından kritik bir gelişim dönemi olarak kabul edilir. Bu çalışmanın amacı; ilkokul çağındaki çocuklarda bilişsel esneklik becerisini geliştirmeye yönelik uygulanan farklı müdahale türlerinin etkililiğini incelemek ve güncel araştırma bulgularını bütüncül bir çerçevede değerlendirmektir. Bu amaçla çalışmanın yöntemi sistematik derleme olarak belirlenmiş; süreç PRISMA yönergeleri doğrultusunda yürütülmüştür. PubMed, Web of Science, Google Scholar veri tabanlarında 2010-2025 yılları arasında yayımlanmış, tam metin erişimi bulunan ilkokul öğrencileri örneklemli, İngilizce ve Türkçe dillerinde yayımlanmış ve deneysel müdahale içeren çalışmalar taranmıştır. “Bilişsel esneklik”, “müdahale”, “ilkokul”, “çocuk”, “cognitive flexibility” “intervention”, “primary” ve “child” anahtar kelimeleriyle yapılan tarama sonucunda 10662 kayda ulaşılmış; dahil etme ve dışlama kriterlerinin uygulanmasının ardından 18 çalışma analize dahil edilmiştir. İncelenen çalışmalar; fiziksel aktivite (aerobik, koordinasyon, takım sporları), oyun tabanlı müdahaleler, mindfulness, müzik, sanat eğitimi ve masal anlatıcılığı gibi farklı yöntemleri içermektedir. Seçilen çalışmalar, örneklemleri, kullanılan araştırma desenleri, müdahale programlarının içerikleri, kullanılan ölçme araçları ve elde edilen bulgular açısından sistematik olarak gözden geçirilmiştir. Elde edilen bulgular, ilkokul döneminde uygulanan yapılandırılmış, çok bileşenli ve gelişimsel olarak uygun müdahalelerin bilişsel esnekliği desteklemede etkili olduğunu göstermektedir. Özellikle bilişsel olarak zorlayıcı fiziksel aktiviteler ve kombine müdahalelerin daha tutarlı ve güçlü etkiler sunduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler : Bilişsel esneklik, müdahale, ilkokul, çocuk, psikolojik danışmanlık
Cognitive flexibility is a core component of executive functions and is defined as the ability to adapt to changing environmental demands, generate alternative solutions, and shift attentional focus. The primary school years are considered a critical developmental period for the emergence and support of this skill. The aim of this study was to systematically examine the effectiveness of intervention approaches designed to enhance cognitive flexibility in primary school–aged children and to synthesize current research findings within a comprehensive framework. Accordingly, this INTERNATIONAL TOPKAPI CONGRESS VI www.izdas.org/topkapi Istanbul, Türkiye 225 study was conducted as a systematic review following the PRISMA guidelines. Studies published between 2010 and 2025 were identified through searches of PubMed, Web of Science, and Google Scholar. The inclusion criteria comprised peer-reviewed studies with full-text availability, conducted with primary school children, published in English or Turkish, and involving an experimental intervention. The search terms included “cognitive flexibility,” “intervention,” “primary school,” “child,” and their Turkish equivalents. The initial search yielded 10,662 records, and after applying the inclusion and exclusion criteria, 18 studies were included in the final analysis. The reviewed studies encompassed a wide range of intervention approaches, including physical activity–based programs (aerobic, coordination, and team sports), game-based interventions, mindfulness-based practices, music and arts education, and storytellingbased approaches. The selected studies were systematically examined in terms of sample characteristics, research designs (experimental, quasi-experimental, and longitudinal), intervention content and duration, assessment tools, and reported outcomes. Overall, the findings indicate that structured, multi-component, and developmentally appropriate interventions implemented during the primary school years are effective in enhancing cognitive flexibility. In particular, cognitively demanding physical activities and combined intervention approaches appear to yield more consistent and robust effects on cognitive flexibility outcomes. Keywords: Cognitive flexibility, intervention, primary school, children,counseling