Gece KİTAPLIĞI, Ankara, 2023
AYASOFYA ŞADIRVANI KİTÂBELERİ
Doç. Aynur MAKTAL (ERBAŞ)
Ayasofya Şadırvanı, II. Mahmud (1696-1754)
döneminin şaheseri olarak,(1153/1740-41) yılında inşa edilmiştir. Mimarisi
yanında döneminin özelliklerini sergileyen bezemeleri, edebi ve plastik değere haiz Celî nesta‘lîk ve
Celî sülüs kitâbeleri ile adeta sanat galerisi özelliğindedir. Mimarisine
nakşedilmiş yazıları,”hat cismani aletler ile vücuda getirilen rûhanî bir
hendesedir” sözünü kanıtlar niteliktedir. Şair Emin(öl. 1743)’e ait her iki
tarih manzumesi, Kethüdâzâde Kazasker İsmail Efendi (Hattat İsmail bin
Osman (öl. 1164/1750) tarafından Celî nesta‘lîk hattıyla yazılmıştır. Bu
kitâbelerden biri, Şadırvân havzunun
tunç şebekeleri üzerinde; diğeri revak kemerlerinin iç yüzünde dolanmaktadır. Ayrıca, İmam Busûrî’nin (608/1212- 695/1296 )
Kaside-i Bürdesi’nin ilk on altı beyitinden oluşan ve Baltacızâde Mustafa Paşa(ö:1176/1762) tarafından
Celî sülüs hat ile yazılmış olan üçüncü kuşak yazısı da
Şadırvan’ın revak kemerlerinin dış yüzeyinde dolanmaktadır.
Burada, Şadırvan’daki Celî
nesta ‘lîk ve Celî sülüs yazılarının estampaj kalıpları görseller eşliğinde verilerek,
hattatlarının şive-i kitabet özellikleri,
ilgililerinin istifadesine sunulmuştur.