Akademik Veri Yönetim Sistemi
9. Uluslararası ve 27. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Dirençli Sistemler ve Sağlıklı Toplum, Antalya, Türkiye, 10 - 13 Aralık 2025, cilt.2025, sa.4, ss.631-632, (Özet Bildiri)
Giriş-Amaç
Yaş ayrımcılığı, bireylerin yalnızca yaşları nedeniyle farklı tutum, önyargı, davranış, eylem veya kurumsal düzenlemelere maruz kalmaları durumudur. Yaşlılara yönelik yaş ayrımcılığı sık karşılaşılan bir durumdur ve yaşlı bireylerde mental, fiziksel ve sosyal açıdan olumsuz sonuçlara yol açabilir. Türkiye’de ergenlerde yaş ayrımcılığına ilişkin bazı çalışmalar yapılmış olmakla birlikte, bu yaş grubunda Türkçe geçerlik ve güvenirliği incelenmiş bir ölçeğe rastlanmamıştır. Bu çalışmanın amacı uluslararası literatürde ergen yaş grubuna yönelik olarak geliştirilen “Ergenlerde Yaşlı Yetişkinlere Yönelik Yaş Ayrımcılığı Ölçeği”nin (AGES) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır.
Gereç-Yöntem
Araştırma metodolojik tiptedir. AGES ölçeği, 2022’de İtalya’da geliştirilmiş olup 7’li likert tipinde yanıtlanan 33 madde ve 6 faktörden (Moodiness, Traditionalism, PhysicalDeterioration, Antitechnologism, Sociability, Sageness) oluşan bir ölçektir. Bu çalışma için Dokuz Eylül Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu’ndan (2024/33-24 sayılı) izin alınmıştır. Türkçe çeviri süreci, ölçek sahibinin önerdiği yöntem izlenerek yürütülmüştür. Öncelikle İngilizce ve Türkçe bilen iki kişi ölçeği birbirinden bağımsız olarak İngilizce’den Türkçe’ye çevirmiş; ardından bu çeviriler birleştirilerek ortak bir Türkçe form oluşturulmuştur. Daha sonra farklı iki kişi tarafından yine bağımsız şekilde Türkçe form İngilizce’ye çevrilmiş ve bu çeviriler birleştirilerek geri çeviri formu elde edilmiştir. Tüm aşamalardaki çevirileri içeren dosya, son İngilizce form ile birlikte ölçek sahibine gönderilmiştir. Geri bildirimler doğrultusunda gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra ölçeğin son hali her iki tarafça onaylanarak süreç tamamlanmıştır. Madde başına en az 10 öğrenci olacak şekilde örnek büyüklüğü hesaplanmıştır. Ölçek maddelerine ek olarak sosyodemografik özellikleri içeren bir anket formu hazırlanmıştır. Veriler, Aralık 2024-Şubat 2025 tarihleri arasında İzmir’de Milli Eğitim Müdürlüğünden gerekli izinler alınarak dört okulda toplanmıştır. Anketler 5–12. sınıf öğrencilerine dağıtılmış ve gözetim altında doldurulmuştur. Elde edilen veriler, R paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz öncesinde, madde ortalamaları, standart sapmaları, dağılımların çarpıklıkları ile madde-madde korelasyonları ve düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları incelenmiştir. Diğer maddelerle olan korelasyonu 0.30’un altında kalan ve madde-toplam korelasyonu düşük olan maddeler analiz dışı bırakılmıştır. Kalan maddelerdeki faktör sayısının belirlenmesinde yamaç grafiği ve paralel analiz yöntemlerinden yararlanılmıştır. Faktör sayısına karar verdikten sonra açımlayıcı faktör analizi (AFA) yapılmıştır. Faktör döndürme yöntemi olarak eğik döndürme yöntemlerinden oblimin kullanılmıştır. Ardından, elde edilen faktör yapısının geçerliliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiş ve model uyumu çeşitli uyum indeksleri ile değerlendirilmiştir.
Bulgular
Tüm ölçek maddelerine tam yanıt veren 544 öğrenci (yaş: 15.0 ± 2.9) çalışmaya dahil edilmiştir. Karamsarlık, Gelenekçilik, Fiziksel Gerileme, Teknoloji Karşıtlığı, Sosyallik alt faktörlerinden birer madde, diğer maddelerle düşük korelasyon katsayıları nedeniyle çıkarılmıştır. Bu elemelerle, Fiziksel Gerileme ve Teknoloji Karşıtlığı faktörlerindeki madde sayısı ikinin altına düştüğü için bu faktörlerdeki kalan maddeler de analiz dışı bırakılmıştır. Toplam 24 madde ile AFA yapılmıştır (Kaiser-Meyer-Olkin [KMO] = 0.92; Bartlett küresellik testi, p<0.001). Yamaç grafiği ve paralel analiz sonuçlarına göre iki faktörlü bir yapı belirlenmiştir. Oblimin döndürme yöntemiyle yapılan AFA sonucunda, faktör yüklerinin >= 0.50 olması, çapraz yükleme bulunmaması ve teorik yapıya uygunluk kriterlerine göre iki faktörlü yapı oluşturulmuştur: Sosyallik-Bilgelik (10 madde) ve Karamsarlık-Gelenekçilik (11 madde). Bu iki faktör, toplam varyansın %44’ünü açıklamıştır. DFA sonuçları, modelin iyi düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur (CFI=0.920, TLI = 0.911, RMSEA=0.056, %90 GA: 0.050–0.062, SRMR=0.059).
Sonuç ve Öneriler
Ölçeğin son halinde Sosyallik-Bilgelik (10 madde) ve Karamsarlık-Gelenekçilik (11 madde) olmak üzere 2 faktör ve 21 maddelik yapı ortaya çıkmıştır. Ölçek bu hali ile Türkiye’de ergenlerde yaşlılara yönelik yaş ayrımcılığını ölçmek için kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: AGES, ölçek, yaşlı, ergen, yaş ayrımcılığı
Ageism refers to situations in which individuals are exposed to different attitudes, prejudices, behaviors, actions, or institutional arrangements solely because of their age. Ageism toward older adults is a common phenomenon and may lead to negative mental, physical, and social outcomes in older individuals. Although some studies on ageism among adolescents have been conducted in Türkiye, no scale with established Turkish validity and reliability for this age group has been identified. The aim of this study is to examine the Turkish validity and reliability of the Ageism toward Older Adults Scale in Adolescents (AGES), which was developed for the adolescent age group in the international literature.
This study is methodological in design. The AGES scale was developed in Italy in 2022 and consists of 33 items rated on a 7-point Likert scale, comprising six factors (Moodiness, Traditionalism, Physical Deterioration, Antitechnologism, Sociability, and Sageness). Ethical approval for this study was obtained from the Dokuz Eylül University Non-Interventional Research Ethics Committee (Approval No: 2024/33-24).
The Turkish translation process was conducted in line with the method recommended by the scale developer. First, two bilingual individuals independently translated the scale from English into Turkish. These translations were then combined to form a single Turkish version. Subsequently, two different individuals independently translated the Turkish version back into English, and these translations were merged to create a back-translation form. All translation documents, together with the final English version, were sent to the scale developer. After making the necessary revisions based on feedback, the final version of the scale was approved by both parties, and the process was completed.
The sample size was calculated to include at least 10 students per item. In addition to the scale items, a questionnaire including sociodemographic characteristics was prepared. Data were collected between December 2024 and February 2025 in four schools in İzmir, after obtaining the necessary permissions from the Provincial Directorate of National Education. The questionnaires were administered to students in grades 5–12 and completed under supervision.
The data were analyzed using the R statistical software package. Prior to analysis, item means, standard deviations, skewness of distributions, item–item correlations, and corrected item–total correlations were examined. Items with correlations below 0.30 with other items and low item–total correlations were excluded from the analysis. The number of factors for the remaining items was determined using scree plot and parallel analysis methods. After deciding on the number of factors, exploratory factor analysis (EFA) was performed. Oblimin, an oblique rotation method, was used for factor rotation. Subsequently, confirmatory factor analysis (CFA) was conducted to test the validity of the obtained factor structure, and model fit was evaluated using various fit indices.
A total of 544 students (age: 15.0 ± 2.9) who provided complete responses to all scale items were included in the study. One item each from the Moodiness, Traditionalism, Physical Deterioration, Antitechnologism, and Sociability subfactors was removed due to low correlation coefficients with other items. As a result of these exclusions, the number of items in the Physical Deterioration and Antitechnologism factors fell below two; therefore, the remaining items in these factors were also excluded from the analysis.
EFA was conducted with a total of 24 items (Kaiser–Meyer–Olkin [KMO] = 0.92; Bartlett’s test of sphericity, p < 0.001). Based on the scree plot and parallel analysis results, a two-factor structure was identified. Using oblimin rotation, a two-factor model was established according to the criteria of factor loadings ≥ 0.50, absence of cross-loadings, and consistency with the theoretical framework. The factors were labeled as Sociability–Sageness (10 items) and Moodiness–Traditionalism (11 items). These two factors explained 44% of the total variance.
CFA results indicated that the model demonstrated good fit (CFI = 0.920, TLI = 0.911, RMSEA = 0.056, 90% CI: 0.050–0.062, SRMR = 0.059).
The final version of the scale consisted of a two-factor structure with 21 items: Sociability–Sageness (10 items) and Moodiness–Traditionalism (11 items). In this form, the scale can be used to measure ageism toward older adults among adolescents in Türkiye.
Keywords: AGES, scale, older adults, adolescent, ageism