BAKIRÇAY HAVZASI’NIN EKOSİSTEMLERİ (BİYOMLARI)


Creative Commons License

Gülersoy A. E.

Mekânın Dili Fiziki, Beşeri ve Kültürel Coğrafya Araştırmaları Prof. Dr. İhsan BULUT'a Armağan, eren yürüdür,hasan kara,ali meydan, Editör, Pegem A Yayıncılık, Ankara, ss.281-308, 2026

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2026
  • Yayınevi: Pegem A Yayıncılık
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Sayfa Sayıları: ss.281-308
  • Editörler: eren yürüdür,hasan kara,ali meydan, Editör
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu araştırmada Bakırçay Havzası ekosistemleri (biyomları) doğal ortam şartları (jeolojik-litolojik, jeomorfolojik, hidrografik, toprak, vejetasyon ve iklim özellikleri) perspektifinde belirlenmeye çalışılmıştır. Genel olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizinin kullanıldığı araştırmada CBS uygulamalarıyla haritalar yapılmış ve elde edilen bulgular arazi gözlemleriyle karşılaştırılarak yeniden düzenlenmiştir. Söz konusu bulgulara göre Bakırçay Havzası’nda 750-800 m’ye kadar olan alanlar Akdeniz Zonobiyomu’nda, bu metreler üzerinde kalan sahalar ise Akdeniz (Ege) Orobiyomu’nda yer almaktadır. Akdeniz Zonobiyomu dâhilinde jeobiyomlar (Kireçtaşları üzerinde litobiyom, karstik jeomorfobiyom, metamorfikler ve tüfler üzerinde peniobiyomlar, Neojen volkanitler ve aglomeralar üzerinde litobiyomlar) ve jeopedobiyomlar (Mesozoik tortullar, granodiyoritler, Neojen göl tortulları ve bazaltlar üzerinde jeopedobiyomlar; konglomeralar üzerinde lito-pedobiyomlar; alüvyal zeminler üzerinde psammobiyomlar; delta sahasında drenaj problemi olan sahalarda hidrobiyomlar ve bu alanlar dâhilinde tuzlu alanlarda halobiyomlar) yer almakta iken, Akdeniz (Ege) Orobiyomu dâhilinde jeobiyomlar ve jeopedobiyomlar yer almaktadır. Araştırma alanında doğal taşıma kapasitesi üzerinde yürütülen arazi kullanım faaliyetleri sonucunda havzanın %55’inin yanlış-bilinçsiz kullanıldığı belirlenmiştir. Bu çerçevede havzada yerel halk, yerel ve merkezi yönetim birimleri-kurumları ve üniversiteler arasında interdisipliner bir anlayışla söz konusu ekosistemlere uygun bir arazi kullanım deseninin oluşturulması zorunludur. Böylesi bir amaç için Bergama’da “Bakırçay Havzası Amenajman Merkezi” oluşturulması yerinde bir girişim olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Bakırçay Havzası, ekosistem (biyom), jeo-ekosistem, zonobiyom, orobiyom.

 

ECOSYSTEMS (BIOMES) of THE BAKIRÇAY BASIN

Abstract

This study sought to characterize the ecosystems (biomes) of the Bakırçay Basin from the perspective of natural environmental conditions (geological-lithological, geomorphological, hydrographic, soil, vegetation, and climatic characteristics). The study primarily employed document analysis as a qualitative research method; maps were created using GIS applications, and the findings were revised based on comparisons with field observations. Based on these findings, areas in the Bakırçay Basin up to 750–800 m in elevation are located within the Mediterranean Zonobiome, while areas above this elevation are situated within the Mediterranean (Aegean) Orobiome. Within the Mediterranean Zonobiome, geobiomes (lithobiomes on limestones, karstic geomorphobiomes, penobiomes on metamorphic rocks and tuffs, and lithobiomes on Neogene volcanics and agglomerates) and geopedobiomes (geopedobiomes on Mesozoic sediments, granodiorites, Neogene lacustrine sediments, and basalts; lithopedobiomes on conglomerates; psammobiomes on alluvial soils; hydrobiomes in areas with drainage problems within the delta region, and halobiomes in saline areas within these regions) are present, while geobiomes and geopedobiomes are found within the Mediterranean (Aegean) Orobiome. It has been determined that, as a result of land-use activities conducted beyond the natural carrying capacity in the study area, 55% of the watershed is being used improperly or without due consideration. In this context, it is imperative to establish a land-use pattern suitable for these ecosystems through an interdisciplinary approach involving the local community, local and central government agencies and institutions, and universities. To this end, establishing the “Bakırçay Basin Management Center” in Bergama would be a prudent initiative.

Keywords: Bakırçay Basin, ecosystem (biome), geo-ecosystem, zonobiome, orobiome.